Κόσμος - Πολεμικές συγκρούσεις που μπορεί να καθορίσουν τις επόμενες δεκαετίες.

Γιώργος Παυλόπουλος
Η Κίνα ενισχύει διαρκώς την πολεμική της μηχανή, παρασύροντας και τους γείτονές της σε μια κούρσα εξοπλισμών, ενώ ακόμη και η Ιαπωνία δείχνει έτοιμη να ξαναφορέσει το προσωπείο του «γερακιού». Η Ρωσία εκσυγχρονίζει τον παραμελημένο στρατό της, ευρισκόμενη παράλληλα στη δεύτερη θέση της λίστας των μεγαλύτερων εμπόρων όπλων παγκοσμίως. Η Ευρώπη αποτελεί εξαίρεση όσον αφορά τις «αμυντικές» δαπάνες (οι περικοπές, βλέπετε...), όμως οι πολεμικές βιομηχανίες της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και άλλων χωρών δουλεύουν στο φουλ. Όσο για τους Άραβες, που είναι φορτωμένοι με πετροδολάρια, είναι από τους καλύτερους πελάτες. Αλήθεια, όλο αυτό το οπλοστάσιο θα πάει άχρηστο ή το 2013 θα μας επιφυλάξει δυσάρεστες εκπλήξεις;

Στα συρτάρια και τα αρχεία των διάφορων στρατιωτικών, διπλωματικών, αλλά και οικονομικών επιτελείων βρίσκονται καταχωρημένα αμέτρητα σενάρια γύρω από τις πολεμικές συγκρούσεις και τις εμφύλιες συρράξεις οι οποίες μπορεί να καθορίσουν τη μορφή του κόσμου τις επόμενες δεκαετίες. Πολλά από αυτά θεωρούνται γνωστά, ενώ άλλα φαντάζουν σήμερα απίθανα - από κανένα επιτελείο, όμως, δεν λείπει ο φάκελος με τον τίτλο «Μέση Ανατολή». Για την ακρίβεια, μάλιστα, δεν πρόκειται για φάκελο, αλλά για ολόκληρη- ντουλάπα, μιας και η κάθε γωνιά αυτής της περιοχής έχει να παρουσιάσει ένα τουλάχιστον ανοιχτό μέτωπο - δικαιώνοντας, έτσι, τον χαρακτηρισμό που της έχει αποδοθεί ως της «πυριτιδαποθήκης του πλανήτη».
Η Συρία φλέγεται απ' άκρου εις άκρον, ενώ το Ιράν έχει μπει στο στόχαστρο του Ισραήλ. Ο Λίβανος κάθεται κυριολεκτικά σε... αναμμένα κάρβουνα, ενώ το Παλαιστινιακό ισορροπεί επί ξυρού ακμής. Στην Αίγυπτο και την Τυνησία οι εξελίξεις μπορεί ανά πάσα στιγμή να οδηγήσουν στο ξέσπασμα μιας νέας εξέγερσης και ενός εμφυλίου. Η Άγκυρα βρίσκεται σε πόλεμο με το ΡΚΚ, ενώ οι Κούρδοι του Ιράκ δηλώνουν αποφασισμένοι, εάν χρειαστεί, να υπερασπιστούν με τα όπλα την ντε φάκτο αυτονομία τους και από τη Βαγδάτη. Η Κύπρος βρίσκεται στην «τομή» των στρατηγικών συμφερόντων πολλών δυνάμεων της περιοχής και, γι' αυτό, απειλείται ανά πάσα στιγμή με «θερμά επεισόδια». Οι σεΐχηδες της Αραβικής Χερσονήσου εξοπλίζονται σαν αστακοί, απειλώντας τόσο τους εσωτερικούς όσο και τους εξωτερικούς τους αντιπάλους.

Ανεξέλεγκτο ντόμινο
Γνωρίζοντας όλα αυτά, αλλά και με δεδομένο τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα επίδοξα «αφεντικά» της περιοχής (όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράν) είναι απορίας άξιο το πώς, όλα τα προηγούμενα χρόνια, δεν έχει ξεσπάσει ένας μεγάλος πόλεμος που θα συμπαρασύρει το σύνολο των χωρών της Μέσης Ανατολής  και, πιθανότατα, τους συμμάχους τους, σε Δύση και Ανατολή. Ίσως, το γεγονός ότι οι πάντες αντιλαμβάνονται πως το ντόμινο θα είναι, πιθανότατα, ανεξέλεγκτο αποτελεί την πιο ισχυρή αποτρεπτική δύναμη, κάνοντας τους πολιτικούς να διστάζουν να δώσουν την εντολή και τους στρατηγούς να κρατάνε το δάχτυλό τους μακριά από τα κουμπιά της καταστροφής.

Ως πότε, όμως, θα συνεχίζεται αυτή η ισορροπία του τρόμου; Για πόσο θα μπορούν τα «κόκκινα τηλέφωνα» να σταματούν τη μετάδοση της κρίσης κάθε φορά που συμβαίνει ένα «ατύχημα» ή μια σχεδιασμένη προβοκάτσια; Μέχρι ποιο σημείο ο ένας θα ανέχεται τον άλλο, συντηρώντας το παλιό στάτους, σε ένα κόσμο ο οποίος αλλάζει ταχύτατα και διαμορφώνει τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς των επόμενων δεκαετιών; Αν θέλαμε να εντοπίσουμε το «κλειδί» για την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα, θα το αναζητούσαμε σε δύο «φακέλους», οι οποίοι μάλιστα βρίσκονται στο ίδιο συρτάρι (ή αρχείο, αν προτιμάτε) και είναι απολύτως αλληλένδετοι: αφενός, στην εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και, αφετέρου, στην άνοδο του πολιτικού Ισλάμ.
Ίσως, ο συσχετισμός ανάμεσα στα δύο μοιάζει ασαφής και περίπλοκος με την πρώτη ματιά, αλλά δεν είναι. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι πυροκροτητής της Αραβικής Άνοιξης δεν υπήρξε κυρίως το έλλειμμα δημοκρατίας ?αυτό, άλλωστε, ήταν εκεί και τις προηγούμενες δεκαετίες, χωρίς να έχει οδηγήσει σε γενικευμένες εξεγέρσεις αλλά η κατακόρυφη αύξηση της τιμής των ειδών πρώτης ανάγκης (τρόφιμα, πετρέλαιο κ.λπ.) και η εκτίναξη στα ύψη της ανεργίας των νέων. Ειδικά μετά το 2008 και μάλιστα σε χώρες οι πληθυσμοί των οποίων αποτελούνται κατά πλειονότητα από νέους ανθρώπους, ηλικίας κάτω των 25 ετών.

Διαμάχη έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε Κίνα και Ιαπωνία για τα νησιά Σενκάκου

Η νέα αυτή πραγματικότητα γέννησε ένα κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στο οποίο δεν ήταν δυνατό να αντέξουν τα παλιά, διεφθαρμένα και αυταρχικά καθεστώτα, τα οποία είχαν εκφράσει τον ριζοσπαστισμό του αραβικού κόσμου σε μιαν άλλη εποχή. Τη θέση τους διεκδικούν πλέον νέες κοινωνικές δυνάμεις και ανερχόμενες ελίτ, με τον πιο συγκροτημένο πόλο να εκφράζεται σήμερα -για ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους- από το πολιτικό Ισλάμ. Πρόκειται για ένα ρεύμα το οποίο μπορεί να προέρχεται από τη μήτρα κινημάτων και οργανώσεων (όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα) που στο παρελθόν είχαν προκαλέσει πολλά προβλήματα στη Δύση, όμως σήμερα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να αναζωογονήσουν τις καπιταλιστικές οικονομίες αυτών των χωρών - όπως αποδεικνύει, άλλωστε, το παράδειγμα της Τουρκίας.
Τίποτε δεν έχει κριθεί
Βεβαίως, τίποτε δεν έχει κριθεί ακόμη. Η διελκυστίνδα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη σε πολλές χώρες -Αίγυπτος, Τυνησία, Συρία- ενώ παραμένει μεγάλο ερώτημα τι θα γίνει με το Ιράν, όπου η μετάβαση και αλλαγή είναι πολύ πιο περίπλοκη υπόθεση. Στην περίπτωση, πάντως, που αυτές οι δυνάμεις καταφέρουν να κυριαρχήσουν, τότε θα έχει ανοίξει ο δρόμος για τη σύναψη ενός νέου «ιστορικού συμβιβασμού» ανάμεσα σε αυτές με τους Ευρωπαίους, τους Αμερικανούς, αλλά και τους Κινέζους.

Ο επόμενος πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σίνζο Αμπε

Μόνο που, τότε, θα υποβαθμιστεί κατά πολλές βαθμίδες ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο έτσι κι αλλιώς και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ως ισότιμος εταίρος και, πολύ περισσότερο, ως σύμμαχος από τους Άραβες. Το εβραϊκό κράτος πρέπει να αποδείξει εάν μπορεί να συμβιβαστεί με κάτι τέτοιο ή, αντιθέτως, επιλέξει να υπερασπιστεί με κάθε μέσο την προνομιακή του θέση. Από αυτή την επιλογή εξαρτώνται, σε μεγάλο βαθμό, ο πόλεμος και η ειρήνη στη Μέση Ανατολή...
Φόβοι για ανεξέλεγκτες εξελίξεις στην Ανατολική Ασία
«Κόκκινος συναγερμός» από την άνοδο της Κίνας

Ο νέος πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπινγκ

«Η ανατολική Ασία οδεύει προς μια εποχή εντάσεων και αντιπαραθέσεων μετά το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στην Ιαπωνία, που οδήγησαν στην επιστροφή ενός συντηρητικού γερακιού στην εξουσία». Αυτό έγραφε σε ανάλυσή της η βρετανική εφημερίδα The Guardian, την Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου  και μαζί της συμφωνούν σχεδόν οι πάντες.
Άλλωστε, ο επόμενος πρωθυπουργός της χώρας, ο έμπειρος Σίνζο Άμπε  γόνος αριστοκρατικής και βαθιά συντηρητικής δυναστείας, του οποίου ο παππούς διετέλεσε υπουργός στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου  έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι στόχος του είναι να απαλλάξει την Ιαπωνία από τις ενοχές τις οποίες κουβαλάει από εκείνη την περίοδο. Με άλλα λόγια, να της ξαναδώσει την αυτοκρατορική επιθετικότητα που την διέκρινε στο παρελθόν και την οδήγησε σε τεράστια εγκλήματα, τα οποία έχουν προκαλέσει βαθύ μίσος σε βάρος της στους λαούς της περιοχής ? ειδικά στις τάξεις των Κινέζων, οι οποίοι τώρα θέλουν να πάρουν την εκδίκησή τους, να αναλάβουν τον ρόλο του κυρίαρχου και να ταπεινώσουν δημοσίως το Τόκιο.
Επιθετική στάση
Έχοντας, όμως, απέναντί τους τον Άμπε και μια Ιαπωνία η οποία είναι βέβαιο ότι είναι πολύ σκληρή για να πεθάνει, οι Κινέζοι θα υποχρεωθούν να υιοθετήσουν μια εξίσου επιθετική στάση για να επιτύχουν τους παραπάνω στόχους.
Μια στάση η οποία δεν αποκλείεται να φέρει τις δύο χώρες σε κατάσταση πολεμικής αντιπαράθεσης, προκαλώντας ανεξέλεγκτες εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Ενδεχομένως, μάλιστα, αυτό να έχει ως αποτέλεσμα και την ενεργό εμπλοκή των Αμερικανών, κάτι που θα έδινε αυτομάτως στην όποια διένεξη παγκόσμιες διαστάσεις.
Ισχυρή αποφασιστικότητα
Μιλώντας στην τηλεόραση αμέσως μετά τη νίκη του, ο Άμπε έθεσε το περίγραμμα της εξωτερικής πολιτικής που προτίθεται να ακολουθήσει. «Οφείλουμε να ενισχύσουμε τη συμμαχία μας με τις ΗΠΑ και να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με την Κίνα, επιδεικνύοντας παράλληλα ισχυρή αποφασιστικότητα πως δεν πρόκειται να υπάρξει καμία αλλαγή στο γεγονός ότι οι Νήσοι Σενκάκου αποτελούν μέρος του εδάφους μας», δήλωσε ο Άμπε, αναφερόμενος στη διαμάχη που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στις δύο γειτονικές χώρες γύρω από τα «Ίμια» της περιοχής.
Και ξεκαθάρισε, έτσι, ότι δεν θα ανεχθεί τη συνέχιση μιας κατάστασης όπου κινεζικά πολεμικά πλοία και αεροπλάνα σουλατσάρουν καθημερινά γύρω από τα Ντιαογιού - όπως ονομάζει τα συγκεκριμένα νησιά το Πεκίνο.
Υπερδύναμη εν αναμονή
Σε αυτή την κουκίδα του χάρτη, όσο μικρή και ασήμαντη και αν μοιάζει, δεν αποκλείεται να πυροδοτηθεί μια σύρραξη η οποία αναμφίβολα θα επιταχύνει και θα ολοκληρώσει αλλαγές που έχουν ήδη δρομολογηθεί στον πλανήτη. Εξάλλου, η ιστορία διδάσκει ότι καμία υπερδύναμη δεν «ενθρονίστηκε» με ειρηνικά μέσα και με τη συναίνεση των προκατόχων της - πάντοτε, ανάλογες διαδικασίες συνοδεύονταν με βία, αίμα και τραγωδίες. Εάν, λοιπόν, αληθεύει - και αληθεύει! - ότι η Κίνα είναι μια παγκόσμια υπερδύναμη εν αναμονή, τότε αργά ή γρήγορα, θα κριθεί να το αποδείξει και στην πράξη, επιβάλλοντας την ισχύ της στους υπόλοιπους.
Το εάν αυτό θα συμβεί τους επόμενους μήνες, χρόνια ή ακόμη και εντός του 2013, είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει - όπως δεν μπορεί ούτε να αποκλείσει οτιδήποτε εκ των προτέρων. Ούτε καν τα σενάρια πολέμου που υπάρχουν στα συρτάρια των επιτελείων και αναθεωρούνται κάθε τόσο για να είναι όσο το δυνατό πιο κοντά στην πραγματικότητα...


Πηγή: Ημερησία
Δημοσιεύτηκε στις 21/12/2012