Το ζήτημα είναι τι κάνει-ο Τσίπρας- πέρα από τους συμβολισμούς

Ενα γαρίφαλο για τη Ρόζα  Η Ρόζα «φοβόταν πολύ περισσότερο μια διαστρεβλωμένη επανάσταση από μιαν αποτυχημένη επανάσταση κι αυτή ακριβώς ήταν η μεγαλύτερη διαφορά της από τους μπολσεβίκους». Tου Ηλια Μαγκλινη Ο κ. Αλέξης Τσίπρας δεν επισκέφθηκε μονάχα τον κ. Σόιμπλε κατά την επίσκεψή του στη Γερμανία. Πραγματοποίησε και προσκύνημα, τρόπον τινά, στο νεκροταφείο Φριντριχφέλντε, στην ανατολική πλευρά του Βερολίνου, ως επίτιμος φιλοξενούμενος του κόμματος της γερμανικής Αριστεράς. Στο νεκροταφείο αυτό αναπαύονται ηγέτες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, κυρίως όμως εκεί έχουν ταφεί οι δολοφονημένοι από το 1919 Ρόζα Λούξεμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ. Εμβληματικές φιγούρες του σοσιαλιστικού κινήματος στη Γερμανία αμέσως μετά τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Λούξεμπουργκ και Λίμπκνεχτ βρήκαν φρικτό θάνατο στη σπαρασσόμενη από εμφύλιες συγκρούσεις Γερμανία, και για την ακρίβεια από εθνικιστές πολιτοφύλακες, με τις ευλογίες των σοσιαλδημοκρατών δυστυχώς. Το σχετικό ρεπορτάζ της εφημερίδας Die Welt αναφέρει ότι την περασμένη Κυριακή στο ιστορικό γερμανικό νεκροταφείο προσήλθαν περίπου 3.000 άτομα. Το μνήμα της Λούξεμπουργκ φαίνεται πως ένωσε απλούς ιδεολόγους μαζί με νοσταλγούς της ζοφερής εποχής των «ζωών των άλλων», οι οποίοι έφεραν σημαίες του καθεστώτος του Χόνεκερ, της κομμουνιστικής νεολαίας και διάφορα άλλα μεμοραμπίλια της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ενώ ακούστηκαν και συνθήματα όπως «Ζήτω ο Στάλιν» - αφού αποχώρησε η ηγεσία του Κόμματος της γερμανικής Αριστεράς. Στο βιβλίο της «Ανθρωποι σε ζοφερούς καιρούς» (1968, στα ελληνικά το 1998 από τις εκδόσεις Νησίδες), η Χάνα Αρεντ (1906-1975), αποπειράται, μεταξύ των άλλων, μια πολύ ενδιαφέρουσα προσωπογραφία της Ρόζας, την οποία χαρακτηρίζει μη ορθόδοξη μαρξίστρια. «Πράγματι», γράφει η Αρεντ, «ήταν τόσο λίγο ορθόδοξη, ώστε θα μπορούσαμε ν’ αμφισβητήσουμε ώς και το αν ήταν καν μαρξίστρια. […] Αυτό που κατά τη γνώμη της κυρίως ενδιέφερε ήταν η πραγματικότητα, σε όλες της τις θαυμαστές και φοβερές όψεις, ακόμα περισσότερο κι από την επανάσταση. Η ανορθοδοξία της ήταν αθώα, μη πολεμική· σύστηνε στους φίλους της να διαβάζουν Μαρξ για την “τόλμη των σκέψεών του, την άρνησή του να εκλαμβάνει οτιδήποτε για δεδομένο“ και όχι για την αξία των συμπερασμάτων του. Τα λάθη του… ήταν πρόδηλα· για τούτο και ποτέ δεν νοιάστηκε να του ασκήσει εκτενή κριτική». Επίσης, γράφει η Αρεντ, η Ρόζα «φοβόταν πολύ περισσότερο μια διαστρεβλωμένη επανάσταση από μιαν αποτυχημένη επανάσταση κι αυτή ακριβώς ήταν η μεγαλύτερη διαφορά της από τους μπολσεβίκους». Σύμφωνα πάντοτε με την Αρεντ, η Ρόζα «δεν σκόπευε να ξοδέψει τη ζωή της μέσα σε μια κλειστή ομάδα, όσο μεγάλη κι αν ήταν· η προσκόλλησή της στην επανάσταση ήταν κυρίως ηθικό ζήτημα κι αυτό σήμαινε ότι παρέμενε με πάθος δεμένη με τον δημόσιο βίο και το πεπρωμένο του κόσμου». Την περασμένη Κυριακή, λοιπόν, ο κ. Τσίπρας απόθεσε κι εκείνος ένα γαρίφαλο στον τάφο της τραγικής Ρόζας, στο μνημόσυνο για τα 94 χρόνια από τη δολοφονία της. Οταν ξεκίνησε η αποχώρηση από το νεκροταφείο, επικράτησε κάποια αμηχανία: η Σάρα Βάγκενκνεχτ, στέλεχος του κόμματος της γερμανικής Αριστεράς, προτίμησε να κάνει κύκλο για να μην πέσει πάνω στο μνημείο για τα θύματα του σταλινισμού. Αλλοι ομοϊδεάτες της δεν ακολούθησαν το παράδειγμά της και απέτισαν φόρο τιμής και σε αυτούς τους «κολασμένους». Δεν γνωρίζουμε τι έπραξε ο κ. Τσίπρας. Ας μας επιτραπεί να εικάσουμε πάντως ότι κάποια μέλη του κόμματός του θα προτιμούσαν να κάνουν τον κύκλο, όπως επίσης θα εικάσουμε ότι η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν θα έκανε τον κύκλο μα θα στεκόταν με σεβασμό μπροστά στο μνημείο των θυμάτων του σταλινισμού. Αυτή η υποψιασμένη «αιρετική» είχε από νωρίς αντιληφθεί πως ακόμα και το πλέον προοδευτικό κίνημα εκείνη την εποχή, κινδύνευε να υποστεί τερατώδη μετάλλαξη. Σήμερα, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι, μπερδεύοντας τις επιθυμίες της με την πραγματικότητα, αναζήτησε την\ δημοκρατία εκεί όπου απλώς δεν υφίσταται. Αλλά τότε ήταν τότε. Εστω και σε συμβολικό επίπεδο, είναι θετικό που ο κ. Τσίπρας επισκέπτεται τον τάφο της Λούξεμπουργκ. Το ζήτημα είναι τι κάνει πέρα από τους συμβολισμούς.