Το παράδειγμα των Ισλανδών

Η άλλη επιλογή

Της Ξένιας Τούρκη

ΑΝΑΛΥΣΗ

ΗΤΑΝ ΑΠΟτα πρώτα μηνύματα που έκαναν την εμφάνισή τους στις διαδηλώσεις των Αγανακτισμένων στην Ισπανία. «Όταν μεγαλώσουμε, θα γίνουμε Ισλανδία». Τι έκανε όμως η Ισλανδία για να θεωρείται από τους διαδηλωτές πρότυπο; Η αλήθεια είναι πως ακολούθησε ένα διαφορετικό δρόμο από ό,τι οι άλλες χώρες. Στην Ισλανδία έγιναν δύο δημοψηφίσματα. Η κυβέρνηση ζητούσε τη γνώμη των Ισλανδών κατά πόσο θα έπρεπε να αποζημιωθούν οι Βρετανοί και Ολλανδοί ιδιώτες καταθέτες της ιδιωτικής τράπεζας Ιcesave. Το όχι υπερίσχυσε και τις δύο φορές. Όσοι προσήλθαν στις κάλπες, έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα, ήθελαν να στείλουν το λογαριασμό της κρίσης σε αυτούς που την προκάλεσαν. Και κατά ένα πολύ μεγάλο μέρος, την ευθύνη τη φέρουν οι τράπεζες.
Στα χρόνια που προηγήθηκαν, είναι γεγονός ότι η Ισλανδία γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Από ένα απομονωμένο νησί στην άκρη της Ευρώπης, μεταμορφώθηκε σε ένα σύγχρονο σκανδιναβικό κράτος. Τα χρήματα έρρεαν άφθονα και η χώρα ευημερούσε. Στη νέα χιλιετία, η Ισλανδία γνώρισε τρομερή ανάπτυξη, παρασυρμένη από τη ραγδαία ανάπτυξη του ντοπαρισμένου από το φθηνό δανειακό χρήμα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού τομέα. Καθώς οι νέες τραπεζικές ελίτ, που δημιουργήθηκαν από ιδιωτικοποιήσεις, επιθυμούσαν να επεκτείνουν την κυριαρχία τους, εκμεταλλεύτηκαν όλες τις ευκαιρίες που τους πρόσφερε η απορρύθμιση.
Ώσπου, τελικά όλοι είδαν ότι η Ισλανδία ήταν σαν ένα γίγαντα με παγωμένα πόδια, που έπεσε κάτω μόλις άρχισε να λιώνει ο πάγος. Οι Ισλανδοί αντέδρασαν όταν ανακάλυψαν ότι έπρεπε να πληρώσουν τα σπασμένα. Αρνήθηκαν να βάλουν το μέλλον το δικό τους αλλά και των παιδιών τους υποθήκη. Παρά τις ευθείες απειλές Βρετανίας και Ολλανδίας ότι ενδεχόμενη καταψήφιση του νομοσχεδίου θα θέσει σε... απομόνωση την Ισλανδία, παρά τον κίνδυνο να «παγώσει» η διαδικασία ένταξης της χώρας στην ΕΕ ή ακόμα και να καθυστερήσει η εκταμίευση των δανείων από το ΔΝΤ και τις σκανδιναβικές χώρες.
«Θέλουμε να αποπληρώσουμε το χρέος μας, όχι όμως χρεοκοπώντας», δήλωσε ένας Ισλανδός καλλιτέχνης. Θα βρει άραγε μιμητές το παράδειγμα των Ισλανδών; «Όταν ο ισλανδικός λαός αρνήθηκε να πληρώσει για τα λάθη των τραπεζιτών του, ο ουρανός δεν έπεσε στο κεφάλι των Ισλανδών. Αν κάνουν το ίδιο πάλι, τότε και άλλοι μπορεί να πάρουν κάποιες ιδέες», έγραψαν οι Financial Τimes. Πάντως, με τις πλατείες της Ευρώπης γεμάτες κόσμο, ο κίνδυνος να δημιουργήσουν σχολή με το παράδειγμά τους οι ανυπότακτοι Ισλανδοί, είναι όντως υπαρκτός.