Ελλάδα - Λήμματα: Εισαγωγή, έθεση, θέση, Μεσαίων, τοπίο.

 

Βασίλης Παπαβασιλείου

 

Εισαγωγή. Το χειρόγραφο που έφθασε στα χέρια μας φέρει τον τίτλο «Χρονικόν Καινού Μεσαίωνος». Υπογράφεται, κατ' αναλογίαν προφανώς προς την ιστορική «Ελληνική Νομαρχία», από τον Ανώνυμο τον Τρισέλληνα. Υποθέτουμε ότι ο τριπλασιασμός της ιδιότητας του Ελληνα οφείλεται στους δύο αιώνες που πέρασαν από την εποχή της «Νομαρχίας» και, κυρίως αυτό, στην εμπειρία βίου στο πλαίσιο του νεοελληνικού κράτους. Από μια άλλη άποψη, όμως, το «Τρισέλλην» μπορεί να χαρακτηριστεί ειρωνικό αντισχόλιο στο γνωστό απόφθεγμα του Απολλώνιου του Τυανέως: «Εβαρβαρώθην ου χρόνιος ων αφ' Ελλάδος, αλλά χρόνιος ων εν Ελλάδι». Οπως και να 'χει, κοινός παρονομαστής παραμένει η ανωνυμία, που αποτελεί, εκτός των άλλων, ακλόνητη συνιστώσα του τρέχοντος διαδικτυακού πολιτισμού.

Εθεση. Ο συγγραφέας του «Χρονικού» δηλώνει εξαρχής από ποια σκοπιά γράφει: «Ως έλλην υπήκοος κατέστην και επισήμως προ τριετίας πειραματόζωον. Εκών-άκων υφίσταμαι τας εντεύθεν συνεπείας. Επειδή δεν υπελόγιζα ότι περί τας δυσμάς του βίου μου θα είχον την τύχην να αλλάξω όχι ζωήν αλλά πλανήτην, εσκέφθην να καταγράψω τας εμπειρίας μου και να διατυπώσω παρατηρήσεις τινάς προς χρήσιν των συγχρόνων μου, κυρίως όμως των μελλουσών γενεών».

Θέση. Ο Τρισέλλην συνεχίζει στο ίδιο ύφος και στην ίδια «πεποιημένη», κοινώς φτιαχτή, γλώσσα. Ξέρει βέβαια ότι τα ελληνικά έχουν απλοποιηθεί και ότι ζούμε πια στον αστερισμό όχι καν της δημοτικής, αλλά της «μηνυματικής», όπως αποκαλεί τους κώδικες που επέβαλαν οι νέες τεχνολογίες (email, SMS, facebook, twitter κ.λπ.). Τότε; Πρόκειται περί συγγραφικής διαστροφής; Γράφει για να μην τον διαβάσουν και να μην τον καταλάβουν; Ας ακούσουμε την εξήγηση που δίνει ο ίδιος: «Η εμπειρία της αλλαγής πλανήτου δεν είναι σύνηθες φαινόμενον εις την ζωήν ενός ανθρώπου. Εξ όσων γνωρίζομεν μέχρι τούδε οι μόνοι άνθρωποι οίτινες εδοκίμασαν το τοιούτον είναι τινές αστροναύται. Ενόψει της συγγραφής του παρόντος ευρέθην, λοιπόν, ενώπιον του εξής προβλήματος: ποίον θα ήτο το γλωσσικόν ισοδύναμον της μοναδικότητος της εμπειρίας μου; Καθώς ουδεμίαν είχον αμφιβολίαν ότι ο πλανήτης εις τον οποίον προσεδαφίσθην κατόπιν της αναγκαστικής μου εκτοξεύσεως εκ της βάσεως του Καστελορίζου (σ.σ.: αναφέρεται στη γνωστή δήλωση του Γ. Παπανδρέου πριν από την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου) ήτο ο πλανήτης ο καλούμενος Καινός Μεσαίων, απεφάσισα να προβώ γλωσσικώς εις ένα άλμα προς τα οπίσω, ίνα συναντήσω εν τινι μέτρω τον παλαιόν Μεσαίωνα».

Μεσαίων. Εδώ βρισκόμαστε στην καρδιά του σκεπτικού του ανώνυμου συγγραφέα. Και αποτολμούμε κάποιες υποθέσεις σχετικά με την ταυτότητά του. Ολα δείχνουν ότι πρόκειται για μέλος της λεγόμενης μεσαίας τάξης. Είναι η τάξη που υποβιβάζεται βιαίως λόγω των ρυθμίσεων που προβλέπουν τα Μνημόνια. Είναι η μερίδα του πληθυσμού που εκβάλλεται από τον «κόσμο του χρήματος» και που ο Σλάβοϊ Ζίζεκ καλωσορίζει στις «τάξεις των προλεταρίων». Αν ο ιστορικός Μεσαίωνας χαρακτηρίζεται από τη σύγκρουση, την ώσμωση και τη διαπάλη μεταξύ παγανισμού και χριστιανισμού, με τον τελευταίο να αποτελεί τον τότε «νέο κόσμο», ο νέος Μεσαίωνας σφραγίζεται από τη βίαιη απέλαση των μεσαίων από τον «κόσμο του χρήματος» που είχε στήσει η χρηματοπιστωτική αποχαλίνωση στην τελευταία φάση του καπιταλισμού. Η μεσαία τάξη γίνεται ο αποσυνάγωγος αυτού του κόσμου και εκτοπίζεται αναγκαστικά, σύμφωνα με τον συγγραφέα, στον πλανήτη Καινός Μεσαίων.

Τοπίο. Οι περιγραφές του τοπίου του πλανήτη αυτού από τον Τρισέλληνα είναι συναρπαστικές. Λες και η προσεδάφιση και η ζωή του εκεί κινητοποίησε εκφραστικές δυνάμεις αντάξιες ενός Κόνραντ ή ενός Στίβενσον. Επιστρατεύοντας μάλιστα ένα τεράστιο απόθεμα ιστορικών γνώσεων ο συγγραφέας επιδίδεται σε μια απαράμιλλη συγκριτική ανάγνωση των δύο εκδοχών του Μεσαίωνα. Αξίζει να παραθέσουμε αυτούσιο ένα απόσπασμα από το κείμενό του: «Εις τον Καινόν Μεσαίωνα δύο τάξεις ευδοκιμούν, οι πολιτικοί και οι γελωτοποιοί. Μία ωραίαν πρωίαν οι τελευταίοι εσοφίσθησαν τέχνασμά τι και επότισαν τους πρώτους με υπνωτικόν φάρμακον μακροπροθέσμου δράσεως. Κατόπιν, διά συντονισμένων ενεργειών, προέβησαν εις κατάληψιν του πολιτικού προσκηνίου του πλανήτου και έκτοτε μας ψυχαγωγούν αδιακόπως μέχρι της σήμερον. Οι διασκεδασταί ούτοι, οίτινες δεν εγνώριζον τι σημαίνει κανονική σκηνή θεάτρου, αλλά περιεφέροντο ανά τας πλατείας και τας ρύμας, πτυόμενοι και περιφρονούμενοι, απολαμβάνουν τα  μάλα την νέαν των θέσιν. Παρουσιάζονται, ως και κατά τον παλαιόν Μεσαίωνα, έργα ανήκοντα εις τα είδη: αλληγορία, ηθολογία, μωρολογία, άτινα γνωρίζουν τεραστίαν επιτυχίαν. Και πάντα ταύτα ενώ οι τύποις πολιτικοί, θύματα του τεχνάσματος, υπνώττουν μακαρίως».

 

 

Πηγή: Τα Νέα

Δημοσιεύτηκε στις 15/12/2012