Κύπρος : Απώλεια κυριαρχίας, επηρεάζεται η λειτουργία δημοκρατικών θεσμών

Διάσωση μέσα από πλήγματα

ΤΟΥ ΠΑΡΗ ΠΟΤΑΜΙΤΗ

  Η ΣΥΝΑΨΗ του μνημονίου με την Τρόικα και η διασφάλιση του δανείου προς αποφυγή της επίσημης χρεοκοπίας -όπως όλοι τώρα πλέον ομολογούν- αποτελεί εκ των πραγμάτων πράξη διάσωσης ολόκληρου του οικονομικού και κοινωνικού οικοδομήματος της χώρας, στην ουσία δηλαδή διάσωση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό ακριβώς ήταν το νόημα και όλων των πρόσφατων δημοσίων παρεμβάσεων ανωτάτων θεσμών της Πολιτείας, όπως αυτή του Προέδρου της Δημοκρατίας ή του γενικού εισαγγελέα. Αυτό ήταν επίσης το νόημα της συνολικής στάσης και της Βουλής των Αντιπροσώπων. Δεν μπορεί δε κάποιος να μην παρατηρήσει και να μη χαιρετίσει το γεγονός ότι έστω και αυτή την ώρα, η ηγεσία μας στο σύνολό της κατάφερε να βρεθεί στο ίδιο στρατόπεδο και να υιοθετήσει ενιαία στάση προς διάσωση του τόπου από τη συνολική πτώχευση και καταστροφή. Βεβαίως το πρώτο που έρχεται στο μυαλό είναι γιατί αυτή η συνεννόηση δεν μπορούσε να επιτευχθεί νωρίτερα, όπως και γιατί φτάσαμε ως εδώ, αλλά δεν είναι της ώρας. Μένουμε στην προοπτική ότι η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί πράγματι να διασωθεί, πλην όμως στο μεταξύ θα έχει δεχθεί κάποια πλήγματα.
Το πρώτο και πλέον σημαντικό πλήγμα είναι ακριβώς το γεγονός ότι μέσα από τη σύναψη του Μνημονίου η Κυπριακή Δημοκρατία θα απωλέσει ένα βαθμό κυριαρχίας της. Σημαντικές δεσμεύσεις έχουν αναληφθεί από τις οποίες δεν θα μπορεί κάποιος να αποδεσμευτεί, καθόσον τουλάχιστον θα διαρκεί το μνημόνιο. Ούτε και η Κυπριακή Δημοκρατία θα μπορεί πλέον να λαμβάνει όλες τις αποφάσεις που την αφορούν από μόνη της. Θα πρέπει όλα, ή σχεδόν όλα, να περνούν από τους δανειστές μας, οι οποίοι θα δίνουν και την τελική έγκριση. Ακόμη και θέματα -καί ρια- που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται με το Μνημόνιο, όπως για παράδειγμα το Κυπριακό, είναι δυνατό να επηρεαστούν.
Ας σκεφτούμε λόγου χάριν την πτυχή του φυσικού αερίου και τη διαχείρισή του. Μέχρι τώρα η διαχείριση γίνεται -ως κυριαρχικό δικαίωμα- από την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό έχει καταγραφεί σύγκλιση για διαχείριση του θέματος σε περίπτωση λύσης από την κεντρική ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Από τη στιγμή που τώρα υπάρχει η άλφα ή η βήτα δέσμευση στο Μνημόνιο για τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες, περιπλέκεται ή όχι το ζήτημα; Και θα μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε συνεννόηση χωρίς την εκ των προτέρων έγκριση τής Τρόικα;
Αν δε ακόμη τελικά χρειαστεί να υπάρξει ιδιωτικοποίηση της Cyta -το φέρουμε απλώς ως θεωρητικό παράδειγμα-, σε περίπτωση προοπτικής συμφωνίας στο Κυπριακό θα υπάρχουν μόνο ιδιωτικές εταιρείες στίς ελεύθερες περιοχές και μία «κρατική» στο ψευδοκράτος. Περιπλέκονται ή όχι τα πράγματα;
Βεβαίως κάποιος μπορεί να πει μακάρι να φτάσουμε κοντά σε λύση και αυτά θα βρεθεί τρόπος να αντιμετωπιστούν. Πράγματι είναι η απάντηση, απλώς όμως αν μέχρι τώρα υπήρχαν εκατό δυσκολίες -λόγω της τουρκικής στάσης- να βρεθεί λύση, τώρα προσετέθησαν ορισμένες ακόμη. Υπάρχουν ακόμη κάποιες πτυχές που αφορούν στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Ενόψει της αναμενόμενης συνόδου του Εurogroup στις 13 Δεκεμβρίου, συνέβησαν κάποια πράγματα. Κατ’ αρχάς υπήρξε μια συμφωνία συναντίληψης για το Μνημόνιο, που βρισκόταν όμως υπό την αίρεση της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων της Ρimco για τις τράπεζες και το ύψος του ποσού που αυτές θα χρειαστούν για ανακεφαλαιοποίηση. Για να διασφαλιστεί ότι θα υπάρξει στις 13 Δεκεμβρίου μία πιο θετική αντιμετώπιση της κυπριακής περίπτωσης από τη μία υπήρξε το προεδρικό διάγγελμα για την κρισιμότητα των στιγμών και γιατί συμφωνήθηκε το Μνημόνιο, ενώ από την άλλη η Βουλή άρχισε πάραυτα μία διαδικασία εξπρές προκειμένου να ψηφιστούν όλα τα απαραίτητα νομοσχέδια χωρίς ουσιαστικά ούτε έλεγχο ούτε εξέταση.
Ακόμη και προφανείς κοινωνικές αδικίες θα πρέπει να περάσουν για το χατίρι της έγκαιρης (πριν τις 13 Δεκεμβρίου) ψήφισης των νομοσχεδίων σύμφωνα και με δήλωση του αρμόδιου υπουργού. Ακόμη και τυχόν αντισυνταγματικές πρόνοιες θα καλυφθούν αν χρειαστεί με επίκληση τού δικαίου της ανάγκης, σύμφωνα με το γ. εισαγγελέα, για τον ίδιο λόγο.
Πλην όμως όταν γίνονταν όλα αυτά, τελικό συμφωνημένο κείμενο Μνημονίου δεν υπήρχε, αφού δεν υπήρχε η ενδιάμεση έκθεση της Ρimco. Όταν δηλαδή ο πολίτης άκουγε το προεδρικό διάγγελμα, είχε υπόψη του κάποια μέτρα πού είχαν κατ΄αρχάς συμφωνηθεί. Αναλόγως όμως του αποτελέσματος της έκθεσης της Ρimco αυτά θα μπορούσαν να αλλάξουν: είτε να χρειαστεί να ληφθούν περισσότερα και πιο δραστικά μέτρα, είτε να μείνουν τα ίδια, είτε να μειωθούν, αναλόγως του πόσο πάνω ή κάτω του μαγικού αριθμού των 10 δισ. ευρώ θα κατέληγε ο διεθνής οίκος.
Το ίδιο συνέβαινε και με την κατά συρροήν και χωρίς «δικαίωμα τροποποιήσεων» -απουσία κάθε ελέγχου- ψήφιση των νομοσχεδίων από τη Βουλή. Το σώμα εκουσίως ακύρωνε μέρος τού ρόλου του κινδυνεύοντας μάλιστα να βρεθεί –και αυτό- ενώπιον παράξενων καταστάσεων σε περίπτωση που το αποτέλεσμα της Ρimco οδηγούσε σε άλλες ανάγκες.
ΥΓ. Το κείμενο γράφεται Παρασκευή απόγευμα, πριν δηλαδή την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της ενδιάμεσης έκθεσης της Pimco, χωρίς όμως αυτό να αλλάζει κάτι στη λογική του κειμένου.

Το δίκαιο και το θεμιτό της ανάγκης ΤΑ σχήματα του πρωθύστερου ακολουθούσαν το ένα το άλλο υποβιβάζοντας το επίπεδο λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών. Μπορεί πράγματι αυτά να ήταν απαραίτητο να γίνουν για να σωθεί ο τόπος, στη βάση και του «δικαίου και θεμιτού της ανάγκης». Τα πλήγματα όμως είναι πλήγματα και καλό είναι να υπάρχει επίγνωση -ή προβληματισμός, αναλόγως- για την ποιότητα λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών μιας πολιτείας. Πολύ περισσότερο όταν η Βουλή -αναγκάζεται στην πραγματικότητα να- εκχωρεί στον εκάστοτε υπουργό την αρμοδιότητα και τ5ο δικαίωμα φορολογιών χωρίς προηγούμενη έγκριση του σώματος το οποίο, στις δημοκρατίες, εκπροσωπεί το λαό.