Απορύθμιση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους

• Του ΚΩΣΤΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ kvergo@gmail.com

  Αλμα προς τα πίσω για τη Γηραιά Ηπειρο

  Σύμφωνα με γεωπολιτικές εκτιμήσεις, το 2013 μπορεί να αποδειχθεί «μοιραίο» στις παγκόσμιες εξελίξεις. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται η Ευρώπη και οι αρνητικές οικονομικές προβλέψεις για το άμεσο μέλλον της. Εάν η σημερινή πορεία της εμπνέει δυσπιστία στον υπόλοιπο, εκτός αυτής, κόσμο, αυτό συμβαίνει κατά μείζονα λόγο για τις εντός αυτής χώρες, όπως η δική μας. Τόσο για τις τελευταίες όσο και για τις πρώτες, δεν υπάρχει λύση, ούτε απεμπλοκή από τη σημερινή καθοδική κλιμάκωση, που να μη διέρχεται από την αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής στο σύνολό της. Σύμφωνα με τον οίκο Ernst & Young, από τα τέλη του λήξαντος έτους, η Ευρωζώνη σφραγίζεται για το 2013 με δύο αριθμούς: 20 εκατομμύρια άνεργοι, επίδοση που υπερβαίνει κάθε προηγούμενη, και οικονομική ύφεση, με επισήμως προβλεπόμενη αρνητική επίδοση της τάξης του 0,2%, που επισφραγίζει την προηγηθείσα καθοδική πορεία στη διάρκεια του λήξαντος έτους.
  
  Η ευρωπαϊκή ύφεση και η ανεργία αποδίδονται σε έλλειμμα διεθνούς ανταγωνιστικότητας, που επιδεινώνει τη διεθνή θέση της Γηραιάς Ηπείρου, κυρίως έναντι των αναδυόμενων οικονομιών. Ωστόσο, από που άραγε προκύπτει το έλλειμμα ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, εφόσον η Ε.Ε. καταγράφει ισορροπημένο ισοζύγιο με τον υπόλοιπο κόσμο στις ανταλλαγές εμπορευμάτων και καθαρό πλεόνασμα στις ανταλλαγές τεχνολογικών αγαθών και υπηρεσιών; Ακόμη και εάν υποτεθεί ότι έτσι έχουν τα ευρωπαϊκά πράγματα, μεγαλύτερο πρόβλημα από το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας δημιουργεί η κατεξοχήν προβληματική διαχείρισή του, με την εκ του Βερολίνου εμπνεόμενη συνταγή των περικοπών δαπανών. Ενόσω το υποθετικό έλλειμμα ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας αντιμετωπίζεται με «θεραπευτική» αγωγή την ύφεση, τη λιτότητα και τη γενίκευσή της σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιοχή, η ανεργία εκτινάσσεται στα ύψη και οι ευρωπαϊκές οικονομίες εγκλωβίζονται σε αύξουσα υπολειτουργία. Με την επιλογή της λιτότητας για την αντιμετώπιση του υποθετικού ελλείμματος ανταγωνιστικότητας, η Ευρώπη όχι μόνον συρρικνώνει το επίπεδο ευημερίας της, αλλά και περιπλέκει ανώφελα όλο και περισσότερο τη διαχείριση των πραγματικών προβλημάτων της, σε σημείο που να τα καθιστά ανεπίλυτα.
  Το παράδοξο είναι ότι εάν η πολιτική περικοπών εισοδημάτων και δαπανών αιτιολογείται για τις ελλειμματικές και υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες, παραμένει ανεξήγητη και αναιτιολόγητη για τις πλεονασματικές, όπως η Γερμανία. Με τις περικοπές δαπανών στην τελευταία, οι Μέρκελ και Σόιμπλε, αντί να μετριάζουν την κρίση, αντίθετα, της ανοίγουν το δρόμο, την επισπεύδουν, παραδίδονται αμαχητί σε αυτήν. Οταν αμφότεροι, ομού με τον υπερφιλελεύθερο υπουργό Εξωτερικών Βεστερβέλε, επαναλαμβάνουν κατά κόρον ότι «η κρίση δεν είναι πίσω μας -όπως ισχυρίζεται ο Γάλλος πρόεδρος Ολάντ- αλλά μπροστά μας», τι άλλο άραγε αυτό σημαίνει παρά ότι δεν απεμπολούν την ατζέντα με την οποία, στο όνομα των «διαρθρωτικών αλλαγών», καταποντίζουν την Ευρώπη σε βυθό χωρίς τέλος. Με σημαία την ευρωπαϊκή κρίση χρέους διοργανώνεται σήμερα εκ των άνω απορύθμιση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους, με συνέπεια όχι την επαγγελλόμενη προσαρμογή της ευρωπαϊκής οικονομίας σε υψηλότερες διεθνείς επιδόσεις, αλλά την οπισθοδρόμηση και προσγείωσή της σε χαμηλότερες, που παραπέμπουν στην προ του 1930 περίοδο.
  Ενόσω η ανταγωνιστικότητα επιδιώκεται με μοχλό τη συμπίεση του κόστους εργασίας, αυτό όχι μόνον συρρικνώνει τη μεγαλύτερη αγορά του κόσμου, με αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και εξωθεί την Ευρώπη σε τριτοκοσμικές συναρτήσεις παραγωγής με βάση το «πλεονέκτημα» του φθηνού εργασιακού κόστους.
  Στην Αμερική, η ακριβή εργασία αποτέλεσε κίνητρο για τεχνολογικές μεταλλαγές. Η Ευρώπη σήμερα, ενώ δεν διαθέτει χαμηλό εργασιακό κόστος, διατηρεί δεσπόζουσα θέση στις παγκόσμιες εξαγωγές τεχνολογικών αγαθών και υπηρεσιών, στις οποίες η επίπτωση του εργασιακού κόστους παραμένει αμελητέα. Η πρώτη στον κόσμο οικονομία, με 25% του παγκοσμίου ΑΕΠ, συμμετέχει κατά 33% στις παγκόσμιες εξαγωγές τεχνολογικών αγαθών και υπηρεσιών.
  Σήμερα οι πιο ανταγωνιστικές χώρες του κόσμου είναι ταυτόχρονα αυτές με τους υψηλότερους εργασιακούς μισθούς: ΗΠΑ, Γερμανία, Ελβετία, Σουηδία. Με την αδικαιολόγητη εμμονή στις συρρικνωτικές πολιτικές, το μόνο που αναμένεται για τη Γηραιά Ηπειρο είναι όχι προσαρμογή στο μέλλον, αλλά η ανώμαλη προσγείωση στο απώτερο παρελθόν. Εάν υπάρχει έλλειμμα ανταγωνιστικότητας, αυτό δεν αντιμετωπίζεται με υφεσιακές επιλογές, που ενθαρρύνουν τον τεχνολογικό αναχρονισμό, αλλά με επενδυτικές ροές, που βελτιώνουν την παραγωγικότητα της εργασίας.
  Αφού το κεφάλαιο διαθέτει υψηλότερη ευελιξία και κινητικότητα από την εργασία, αυτό οφείλει να προσαρμόζεται σε αυτήν και όχι το αντίστροφο