Αρχιμήδης: ένας καταπληκτικός πανεπιστήμονας

Ο Αρχιμήδης ήταν ασφαλώς ο μεγαλύτερος «μαθηματικός» της αρχαιότητας. Τα εισαγωγικά είναι απαραίτητα, διότι στην πραγματικότητα ασχολήθηκε με τα πάντα (Αστρονομία, Φυσική) και επινόησε και κατασκεύασε πλήθος «μηχανών», με τις οποίες έζησε στις Συρακούσες (Σικελία) στην αυλή του βασιλιά Ιέρωνα και του γιου και διαδόχου του Γέλωνα, με τους οποίους ήταν φίλος. Για ό,τι πρόβλημα είχαν, έτρεχαν στον Αρχιμήδη κι εκείνος τους έδινε τη λύση!

Κάποτε ο Ιέρων έδωσε στον Αρχιμήδη το χρυσό του στεφάνι, προκειμένου να βρει αν πράγματι περιείχε την ποσότητα χρυσού που είχε διαθέσει για την κατασκευή του. Για να λυθεί το πρόβλημα αυτό, είναι απαραίτητο να ξέρει κανείς τα ειδικά βάρη κάποιων απ' τα μετάλλα που χρησιμοποιήθηκαν για να γίνει το στεφάνι. Ο Αρχιμήδης βρήκε τη λύση -η έμπνευση του ήρθε την ώρα που έκανε μπάνιο στο σπίτι του, οπότε άρχισε να φωνάζει το γνωστό πια «Εύρηκα, εύρηκα!». Τότε γεννήθηκε η περίφημη Αρχή, σύμφωνα με την οποία «κάθε σώμα που μπαίνει στο νερό χάνει απ' το βάρος του τόσο όσο είναι το βάρος του νερού που εκτοπίζει».
Μια άλλη φορά, ο Ιέρων κάλεσε τον Αρχιμήδη να του βρει λύση στο εξής πρόβλημα: Είχε κατασκευάσει ένα τεράστιο, για την εποχή, πλοίο, τη «Συρακοσία», αλλά οι ναυπηγοί του δεν μπορούσαν να το μετακινήσουν για να μπει στη θάλασσα. Τότε ο Αρχιμήδης επινόησε μια «μηχανή» -έναν μοχλό- με την οποία η «Συρακοσία» μπορούσε να μετακινηθεί από έναν άνθρωπο μόνο! Μάλιστα, κάλεσε τον Ιέρωνα να ρίξει ο ίδιος το πλοίο στη θάλασσα. Ο βασιλιάς έμεινε κατάπληκτος, οπότε ο Αρχιμήδης του είπε το πασίγνωστο: Δώσε μου κάπου να στηριχτώ και μπορώ να σου μετακινήσω ακόμη και τη Γη!
(«Δος μοι πά στώ και τάν Γάν κινάσω»).
Ο Αρχιμήδης πέθανε 75 ετών, το 212 π.Χ., από το σπαθί Ρωμαίου στρατιώτη. Η Ρώμη είχε πάρει φόρα -σε 10 χρόνια από τότε θα έσβηνε απ' το χάρτη και την Καρχηδόνα, με τον Σκιπίωνα τον «Αφρικανό»- και ήθελε να τελειώνει με τις ενοχλητικές Συρακούσες. Τις πολιόρκησαν επί μήνες, αλλά σκόνταφταν στις επινοήσεις του Αρχιμήδη, που με διάφορες «μηχανές» τής είχε αλλάξει τα φώτα. Τελικά οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τις Συρακούσες και ανέθεσαν σ' έναν στρατιώτη να βρει και να σκοτώσει τον κακό τους δαίμονα, τον Αρχιμήδη.
Ο στρατιώτης βρήκε τον μεγάλο μαθηματικό στο σπίτι του, να μελετάει απορροφημένος τα σχέδιά του. Ο Αρχιμήδης δεν αντιστάθηκε. Γύρισε προς το μέρος του στρατιώτη και, πριν δεχτεί το μοιραίο χτύπημα, του είπε: «Σκέφτομαι τώρα, παράτα με»! («Μη μου τους κύκλους τάραττε»).

Πηγή: Ελευθεροτυπία
Δημοσιεύτηκε στις 12/09/2011