Μέρες που είναι...

Η Βικτώρια

Του Λευτέρη Π. Παπαδόπουλου

Λένε πως «πατρίδα μας είναι η παιδική μας ηλικία». Συμφωνώ απολύτως. Και μελαγχολώ, γιατί γεννήθηκα και μεγάλωσα σε μια γειτονιά που κοντεύει να καταντήσει γκέτο, σύμφωνα με έρευνα επιστημονικής ομάδας του Παντείου, με επικεφαλής την καθηγήτρια Εγκληματολογίας Χριστίνα Ζαραφωνίτου. Η παιδική γειτονιά μου είναι η πλατεία Βικτωρίας. Η Βικτώρια, όπως τη λέγαμε. Το 45% των κατοίκων της, σήμερα, δηλώνει ότι η εγκληματικότητα έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια και το 90% θεωρεί ότι είναι άθλια ολόκληρη η περιοχή.

Εκατοντάδες κλοπές στον δρόμο, διαρρήξεις σπιτιών και καταστημάτων, πορνεία, χρήση ναρκωτικών σε διάφορες γωνιές, κάθε μέρα. Οι Ελληνες που πήραν μέρος στην έρευνα αποδίδουν όλ' αυτά στο ότι υπάρχει υψηλή συγκέντρωση αλλοδαπών και ότι οι ίδιοι αποτελούν μειονότητα. Αισθάνονται, φυσικά, ανασφαλείς, χαρακτηρίζουν αναποτελεσματικά τα μέτρα της Αστυνομίας και γι' αυτό προσπαθούν να αυτοπροστατευθούν, βάζοντας στα σπίτια τους και τα μαγαζιά τους συναγερμούς, κλειδαριές, ρολά, πόρτες και κάμερες ασφαλείας.

Στη δεκαετία του '50, η πλατεία Βικτωρίας είχε «πολύ καλό κόσμο». Εκεί έμεναν οι καθηγητές Πράτσικας και Ρόκας, ο Μένης Κουμανταρέας, το δεξί χέρι του Μεταξά, ο Μανιαδάκης, ο δικηγόρος του Μπελογιάννη Μηνάς Γαλέος, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, η Ελένη Χαλκούση, το αφεντικό της Ηλεκτρικής Εταιρείας, ο Πολογιώργης, λίγο πιο πάνω (Κοδριγκτώνος) ο Στυλιανός Γονατάς, στρατηγοί (Πιτσίκας), φαρμακέμποροι (Κουπαρούσος) κ.ά. Πέριξ της πλατείας ήταν το ξακουστό Λύκειο Αθηνά του Ζηρίδη, τα γραφεία της ΓΣΕΕ, η σχολή του Μπερζάν του Αντ. Μωραΐτη, το θέατρο της Κατερίνας, το αρχηγείο της Χωροφυλακής, το Β' Γυμνάσιο, τα σπίτια του Σβώλου, του Θεόφραστου Σακελλαρίδη και τα μαγαζιά του Μίμη Δομάζου λίγο αργότερα.

Τώρα, χρειάζεσαι μπόλικο κουράγιο για να περάσεις απ' αυτή τη γειτονιά - τη γειτονιά μου. Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος μένει στην οδό Φερών. «Πας προς την πλατεία και σπανίως βλέπεις Ελληνες», μου λέει. Το ίδιο λέω κι εγώ. Που από τότε που πέθαναν οι γονείς μου, φανατικοί της πλατείας Βικτωρίας, σπανίως επισκέπτομαι τη γειτονιά. Για την οποία , όπως ίσως θυμόμαστε, έχω γράψει μια σειρά από τραγούδια, με τον Πλέσσα («Αγαλμα», «Κύλαγε το τσέρκι») τον Θεοδωράκη («Κουτούκι»), τον Σπανό («Οδός Αριστοτέλους») και τον Ν. Λαβράνο («Σπίτι παλιό»).

Τέτοιες μέρες, Μ. Τετάρτη, Μ. Πέμπτη, εκείνα τα χρόνια, εμείς τα παιδιά, που ακόμη δεν είχαμε μπει στην εφηβεία, για να τρέχουμε στα μπορντέλα της Φυλής, της Φωκαίας και της Αχαρνών ή στα μπιλιάρδα του Λαμέρα και του Βυζούρη (στο πλάι του Αγίου Παντελεήμονα) προετοιμαζόμασταν με τον δικό μας τρόπο για την Ανάσταση. Φτιάχναμε αυτοσχέδιες κροτίδες, βρίσκαμε μπαρούτι για δυναμίτη, βάζαμε στις γραμμές του τραμ «χλωρικό και θειάφι», με μια πέτρα, για να περάσει από πάνω του το βαγόνι την κατάλληλη στιγμή και να νομίσει ο κόσμος, από τον φοβερό κρότο, ότι βομβαρδίζεται η πόλη!

Τι ωραία που μύριζε ο φούρνος του Μπανέλλα, από τα κουλουράκια που έφτιαχναν οι μανάδες μας! Τέτοιες μυρωδιές μόνο στην πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη, έξω από του Τερκενλή, εξακολουθούν να με μεθάνε...