Η εκκολαπτόμενη ανάκαμψη από την οικονομική κρίση αντικατοπτρίζει με γλαφυρότητα το χαρακτήρα των Ισλανδών. Ο λαός αυτός έχει επιβιώσει εδώ και αιώνες σε ένα παγωμένο νησί, όπου η τούνδρα καλύπτει το 70% της έκτασης του, όπου ο ήλιος ανατέλλει το μεσημέρι και σουρουπώνει το απόγευμα. Οι προκλήσεις της φύσης έπλασαν το χαρακτήρα των Ισλανδών, που είναι σκληρός, επίμονος, επιμελής και αρέσκεται στη μεθοδική εργασία. “Ουσιαστικά είμαστε ακόμη, ένα έθνος ψαράδων και γεωργών”, δήλωσε στο BBC, o Πρόεδρος της Ισλανδίας, Όλαφουρ Γκρίμσον. Ο Πρόεδρος βρίσκεται στην εξουσία από το 1996, και αρνήθηκε δύο φορές να υπογράψει τη νομοθεσία για την επιστροφή 2,3 δις στερλινών στη Βρετανία, μετά την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος της Ισλανδίας το 2008. Η βρετανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποζημιώσει τους Βρετανούς καταθέτες που είχαν λογαριασμούς Icesave.
“Η οικονομία της χώρας δεν είναι μόνο οι τράπεζες, μάλλον το αντίθετο, η μακροοικονομική στατιστική κρύβει την πραγματικότητα που ζουν οι Ισλανδοί. Οι αυξημένοι φόροι, οι περικοπές δαπανών και οι κατασχέσεις έχουν αφήσει πολλούς σε κατάσταση τρέλας”, τόνισε μιλώντας στο BBC o Πρόεδρος της Ισλανδίας. “Αν οι πολίτες δεν είναι αισιόδοξοι, δεν έχει σημασία τι οικονομικά μέτρα λαμβάνει η κυβέρνηση. To δημοψήφισμα για τις οικονομικές αποζημιώσεις, έδωσε τη δυνατότητα στους πολίτες να διατηρήσουν την αυτοεκτίμηση τους, και έκανε την κοινωνία πιο δυνατή και πιο δημοκρατική.”
Η πορεία όμως προς την ανάκαμψη ήταν και είναι πολύ επώδυνη. Χιλιάδες άνθρωποι που είχαν πάρει στεγαστικά δάνεια σε ξένα νομίσματα, όσο η ισλανδική Κορώνα ήταν σκληρό νόμισμα, βρέθηκαν να χρωστούν πολύ περισσότερα χρήματα, και οι κατοικίες τους να αξίζουν πολύ λιγότερο, όταν κατέρρευσαν οι τράπεζες και η οικονομία της χώρας, ενώ έπρεπε να πληρώνουν μεγαλύτερη δόση κάθε μήνα. Σε ακόμη χειρότερη κατάσταση βρέθηκαν οι ιδιοκτήτες κατοικιών που είχαν αγοραστεί με κυμαινόμενο επιτόκιο, καθώς οι τιμές των κατοικιών και οι μισθοί έπεφταν, ενώ ο πληθωρισμός είχε πάρει την ανιούσα. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε γενική αγανάκτηση, τόσο εναντίον των τραπεζών όσο και της τότε κυβέρνησης.
Οικονομικοί αναλυτές λένε ότι η Ισλανδία έπεσε θύμα της δικής της επιτυχίας, το επίπεδο διαβίωσης είναι πολύ υψηλό, και για να συντηρηθεί σε ένα κόσμο μετά την οικονομική κρίση, πολλοί είναι αυτοί που πρέπει να εργάζονται σε δύο και τρεις δουλειές, ως και 70 ώρες την εβδομάδα. Για παράδειγμα, ένας δάσκαλος με 35 χρόνια εργασίας, κερδίζει μόλις 24,000 στερλίνες το χρόνο, ποσό πολύ χαμηλό για να ζήσει μια άνετη ζωή, τουλάχιστον στην πρωτεύουσα Ρέκιαβικ. Οι νέοι άνθρωποι που έχουν πάρει μεγάλα στεγαστικά δάνεια αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα, καθώς δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η κοινή γνώμη είναι απογοητευμένη με την κυβέρνηση συνασπισμού, που ανέλαβε την εξουσία στο απόγειο της κρίσης, ενώ πολιτικοί επιστήμονες εκτιμούν ότι συνήθως το κόμμα που κληρονομεί το χάος από την προηγούμενη κυβέρνηση, δεν πιστώνεται όλα τα πολιτικά κέρδη από την αντιστροφή της οικονομικής κατάστασης.
Η υπουργός Οικονομικών της Ισλανδίας, Κατρίν Γιούλιουσντότιρ, υποστηρίζει, ότι η κατάσταση στα δημόσια οικονομικά βελτιώνεται μετά τις δύσκολες αποφάσεις που ελήφθησαν. Μετά την κατάρρευση των τραπεζών το 2008, η Κορώνα υποτιμήθηκε 50% έναντι όλων των κυρίων ξένων νομισμάτων, η ανεργία ανέβηκε απότομα στο 10% ενώ τα ξένα κεφάλαια εγκατέλειψαν μαζικά τη χώρα. Η Ισλανδία όμως αποφάσισε να αντιμετωπίσει την κρίση και την οικονομική κατάρρευση με το δικό της μοναδικό και ίσως παράδοξο τρόπο.
Η κυβέρνηση της Ισλανδίας αποφάσισε να επιβάλλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων, που απαγορεύονται στην ευρωπαϊκή κοινή αγορά, ώστε να σταματήσει την οικονομική αιμορραγία. Ακολούθως επέβαλλε 100 νέους φόρους και προχώρησε σε δραστικές περικοπές κρατικών δαπανών. Δανείστηκε επίσης μεγάλα ποσά από σκανδιναβικές χώρες και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Επιπλέον, η κυβέρνηση άφησε τις ιδιωτικές τράπεζες που προκάλεσαν την κρίση, να “πεθάνουν”. Οι επενδυτές έχασαν τα πάντα κάτι που σημαίνει ότι οι φορολογούμενοι δεν φορτώθηκαν τα χρέη των τραπεζών. Οι Βρετανοί και Ολλανδοί καταθέτες σε τράπεζες της Ισλανδίας, έχασαν όλα τους τα χρήματα, σχεδόν τέσσερα δισεκατομμύρια στερλίνες. Το Λονδίνο και η Χάγη αναγκάστηκαν να πληρώσουν το σύνολο των αποζημιώσεων. Το φάρμακο ήταν πικρό και η απάντηση που δόθηκε στο πρόβλημα άμεση. Όμως η οικονομία συρρικνώθηκε, η ανάπτυξη σταμάτησε, χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν και η Ισλανδία έγινε παρίας της διεθνούς οικονομικής κοινότητας.
Κατά τη διάρκεια όμως του δύσκολου χειμώνα του 2010 συνέβη κάτι που άρχισε να αλλάζει τα πράγματα. Οι εξαγωγείς της Ισλανδίας που δεινοπαθούσαν για να προσλάβουν αποφοίτους πανεπιστημίων, λόγω των ισχυρών οικονομικών κινήτρων που έδιναν οι τράπεζες στο παρελθόν, κατάφεραν τώρα να έχουν τους μηχανικούς, τους επιστήμονες πληροφορικής και τους τεχνοκράτες που χρειάζονταν. Η εταιρεία Ossur που κατασκευάζει τα τεχνητά ανθρώπινα άκρα που έγιναν διάσημα από τον αθλητή Όσκαρ Πιστόριους, είναι μια από τις εταιρείες που κέρδισε από την κρίση, και που τώρα μπορεί να προσλάβει πιο εύκολα τα στελέχη που χρειάζεται. Ο Γιαν Σίγκουρσον, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας στέλνει ένα μήνυμα στη Βρετανία, όπου ακόμη κυριαρχεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας. “Μην στηρίζεστε σε μια ψεύτικη οικονομία, η οικονομία της Ισλανδίας δεν ήταν αληθινή, αυτό το καταλαβαίνουμε τώρα, ήταν μια φούσκα. Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και επιχειρήσεις είναι βέβαια απαραίτητες, αλλά η δραστηριότητα τους ενέχει κινδύνους, γιατί πολλές φορές απομυζούν την ικμάδα της οικονομίας, ο χρηματοπιστωτικός τομέας πολλές φορές δεν έχει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, και έχει στόχο τα άμεσα κέρδη χωρίς να ενδιαφέρεται για τις επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία”.
Οι Ισλανδοί καλούν τους Βρετανούς να πάρουν μαθήματα από την οικονομική περιπέτεια της χώρας τους και να μειώσουν την εξάρτηση της βρετανικής οικονομίας από το χρηματοπιστωτικό τομέα και τις τράπεζες, με το επιχείρημα ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο ανθρώπινο ταλέντο και τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας. Η Ισλανδία διαθέτει πλούσιο, σε ταλέντο, ανθρώπινο δυναμικό και άφθονες πηγές καθαρής ενέργειας. Το 90% της ενέργειας που καταναλώνει η χώρα προέρχεται από υδροηλεκτρικά φράγματα και υπόγειες θερμές πηγές, ενώ η χώρα εξάγει με υπόγεια καλώδια ενέργεια στη Βρετανία και τη Δανία. Η παραγωγή φθηνής ενέργειας προσελκύει στην Ισλανδία ξένες επενδύσεις και εγκατάσταση βιομηχανικών μονάδων με κεφάλαια από χώρες όπως η Αυστραλία, η Βρετανία, και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Φαίνεται ότι οι σκληροτράχηλοι Ισλανδοί καταφέρνουν αργά αλλά σταθερά να σταθούν στα πόδια τους και να αποκαθιστούν τις ζημίες από την οικονομική κατάρρευση, το τίμημα όμως σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο είναι μεγάλο, και οι δυσκολίες αναμένεται να συνεχιστούν.
Πηγή: www.skai.gr/ BBC
Δημοσιεύτηκε στις 10/01/2013
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire