Τα απίθανα μιας χώρας που λέγεται Ελλάδα

Επενδύοντας στην Ελλάδα

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΙΟΔΡΑ tsiodras@enet.gr

Ας κάνουμε μια υπόθεση: Οτι ο λόγος, το χαμόγελο και τα χτυπήματα στην πλάτη του κ. Παμπούκη πείθουν κάποιον να παραβλέψει το «ρίσκο της χώρας» και να βάλει τα λεφτά του στην Ελλάδα, πιστεύοντας ότι είναι η καλύτερη τοποθέτηση που έχει να κάνει (για να κερδίσει φυσικά).

Ας δούμε τι έχει να τραβήξει:
- Για την οικονομία της κουβέντας θα δεχθούμε ότι λειτουργεί άψογα το one stop shop και ο επενδυτής δεν ταλαιπωρείται καθόλου στην ίδρυση της επιχείρησης.
- Οι συναλλαγές με το Δημόσιο φυσικά δεν σταματούν μετά την ίδρυση της επιχείρησης. Και σε κάθε επαφή, από την εφορία ώς την κεντρική διοίκηση, ο επενδυτής διαπιστώνει πού έμπλεξε. Καθυστερήσεις, φακελάκι, άρνηση του κράτους να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του (ο κινέζος πρωθυπουργός ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να επιστρέψει το κράτος 21 εκατομμύρια ΦΠΑ που όφειλε στην Cosco).
- Αυτά που είχε ως δεδομένα για να κάνει τους υπολογισμούς του όταν έκανε την επένδυση, σύντομα κατάλαβε ότι δεν ισχύουν. Στην Ελλάδα έχουμε κατά μέσο όρο 5 σοβαρές φορολογικές αλλαγές ανά τετραετία και οι τροπολογίες και οι ειδικές ρυθμίσεις δίνουν και παίρνουν. Οι «έκτακτες εισφορές» αποτελούν συχνό φαινόμενο και οι «περαιώσεις» συχνότερο.

- Στη διάρκεια της λειτουργίας, έρχεται σε προστριβές με συνεταίρους, προμηθευτές ή το ελληνικό Δημόσιο και προσφεύγει στην ελληνική Δικαιοσύνη για να βρει το δίκιο του. Σε πόσο καιρό θα τελεσιδικήσει η υπόθεση; Πρέπει να περιμένει 5-7 χρόνια.
- Αντε και απηύδησε από την κατάσταση και αποφάσισε να σηκωθεί να φύγει. Ξανά εμπλοκή με το Δημόσιο και ατέρμονες γραφειοκρατικές διαδικασίες για την εκποίηση ή τη μεταβίβαση στοιχείων της εταιρείας, μέχρι να ξεμπλέξει οριστικά.
Ολα τα παραπάνω δεν χρειάζεται να μένει στην Ελλάδα για να τα γνωρίζει. Οταν αποφασίζει κάποιος να επενδύσει σε μια χώρα, το πρώτο πράγμα που εξετάζει είναι οι συνθήκες που επικρατούν εκεί: η αγορά, οι υποδομές, το θεσμικό πλαίσιο, η πολιτική σταθερότητα (όχι ο τύπος του καθεστώτος, αφού αυτό που τον ενδιαφέρει είναι το κέρδος), το νόμισμα της χώρας.
Σύμφωνα με το δείκτη «ευκολίας στην άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας» της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2011, η Ελλάδα βρίσκεται στην 109η θέση (από την 97η το 2010), με την Ιταλία να ακολουθεί στην 80ή θέση από τις χώρες της Ε.Ε. (σημειωτέον, η γειτονική μας Τουρκία βρίσκεται στην 65η θέση, η Κύπρος στην 37η, η ΠΓΔΜ στην 38η και η Βουλγαρία στην 51η).
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Ελλάδα, ακόμη και στις εποχές που είχε οικονομική ανάπτυξη, ήταν ανάμεσα στις τελευταίες στην Ε.Ε. σε άμεσες ξένες επενδύσεις. Σε μια εποχή ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων, η προσέλκυση των επενδυτών δεν γίνεται με τριτοκοσμική νοοτροπία και εκκλήσεις στη φιλία. Αυτοί που θα έρθουν, θα έρθουν γιατί πιστεύουν ότι εδώ θα έχουν καλύτερη απόδοση απ' ό,τι αλλού και θα υπολογίσουν και το τελευταίο ευρώ. Είτε Αραβες είναι, είτε Κινέζοι, είτε Ρώσοι, είτε Γερμανοί, είτε Αμερικανοί. Για να πειστούν να έρθουν πρέπει να πεισθούν ότι η κατάσταση άλλαξε. Κι αυτό δεν είναι εύκολο. Το δύσκολο επενδυτικό περιβάλλον δεν δημιουργήθηκε τυχαία. Ευνοεί, πρώτα απ' όλα, αρκετούς εγχώριους επιχειρηματίες, οι οποίοι δεν θέλουν άλλους ανταγωνιστές μέσα στα πόδια τους. Εκείνοι έχουν τις «άκρες» για να ξεπερνούν τα προβλήματα κι έχουν κάθε λόγο να συντηρούν αυτό το άρρωστο σύστημα, αφού από αυτό κερδίζουν, ενώ σε συνθήκες καθαρού ανταγωνισμού χάνουν.
Οταν γίνεται κουβέντα για προσέλκυση επενδύσεων, πολλοί έχουν κατά νου τη μείωση των μισθών, των τιμών στη γη και εκπτώσεις στους περιβαλλοντικούς όρους, για να γίνουμε πιο ελκυστικοί. Πρόκειται για μεγάλο λάθος, αν νομίζει κάποιος ότι οι επενδυτές τρέχουν μόνο όπου υπάρχουν φθηνά μεροκάματα. Αν αυτά ήταν τα κριτήρια, τότε στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Βρετανία και τις σκανδιναβικές χώρες, όπου και ακριβά μεροκάματα έχουν και υψηλή φορολογία, δεν θα έπρεπε να γίνεται καμιά ξένη επένδυση. Κι όμως οι άμεσες ξένες επενδύσεις το 2008 στις ΗΠΑ ήταν οι υψηλότερες στον κόσμο και έφθασαν τα 316 δισ. δολάρια, ενώ στη Γερμανία το 2009 έφθασαν τα 351 δισ. δολάρια.
Οι επενδυτές που θα επέλεγαν την Ελλάδα θα μπορούσαν να το κάνουν εκτιμώντας ότι βρίσκεται στο κέντρο μιας αναπτυσσόμενης οικονομικής αγοράς περίπου 150 εκατομμυρίων (Βαλκάνια και νοτιοανατολική Ευρώπη), έχει σύγχρονες υποδομές και θεσμούς ευρωπαϊκού επίπεδου (είναι το πιο παλιό μέλος της Ε.Ε. στην περιοχή), σταθερό νόμισμα και διαθέτει υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό. Ολα αυτά στα χαρτιά υπάρχουν. Ας φροντίσουμε να τα αποκτήσουμε και στην πραγ