ΜΑΝΤΑΙΟΣ
Δυστυχώς δεν ανήκω σε όσους ελπίζουν στην κρίση· που πιστεύουν ότι ίσως «κάτι καλό μπορεί να βγει»: Να δούμε αλλιώς τον κόσμο, τους εαυτούς μας, να απαλλαγούμε από κάποιες «κακές συνήθειες», κυρίως «(υπερ)κατανάλωσης» μέσω «(υπερ)δανεισμού», ότι, όπως το μεγάλο σπίτι, η χώρα, έτσι και κάθε σπίτι ξόδευε περισσότερα από όσα έβγαζε.
Να κάνουμε σκληρή αυτοκριτική στα όρια αυτομαστιγώσεως, να ενδιαφερθούμε για αξίες λιγότερο εφήμερες και περισσότερο αναλλοίωτες και ό,τι άλλο καταξιώνει τη ζωή και δεν την ευτελίζει...
Δεν ανήκω σ' αυτούς τους μεταφυσικούς της κρίσης· είτε με τη μεταφυσική της αισιοδοξίας ότι «κάτι καλό μπορεί να βγει» είτε με τη μεταφυσική της αιτιοκρατικής προσδοκίας ότι «η κρίση παράγεται από ένα εκμεταλλευτικό σύστημα, την κεφαλαιοκρατία, και όσο βαθαίνει η κρίση, τόσο πλησιάζει η ώρα που η λαϊκή εξουσία θα ανατρέψει αυτό το άδικο σύστημα»· αυτή μάλιστα η μεταφυσική μού προκαλεί τρόμο, στην ιδέα πώς θα είναι ο κόσμος, όταν η κρίση φτάσει στο τελευταίο σκαλοπάτι της καθοδικής πορείας του συστήματος, και πώς θα είναι η «λαϊκή εξουσία», σε ποια αθλιότητα θα έχει περιέλθει, την (ποθητή) στιγμή της ανατροπής· θα έχουν στεγνώσει ακόμα και οι δακρυγόνοι αδένες.
Πιστεύω -και αυτό ίσως με κατατάσσει στους πεσιμιστές της κρίσης- ότι από την κρίση, από κάθε κρίση, τίποτα καλό δεν βγαίνει, εκτός από την ...έξοδο από την κρίση. Σ' αυτό νομίζω συνηγορεί όλη η «ιστορική εμπειρία»: τίποτα καλό δεν έβγαλαν οι μεγάλες κρίσεις. Ο,τι καλό έχει μείνει ως ανάμνηση (εδώ, νομίζω, ο ανθρώπινος νους, ίσως από λόγους ψυχολογικούς, κάνει ένα νοητό άλμα, μία αυθαίρετη αφαίρεση...) έχει συμβεί από τη στιγμή που η κρίση αρχίζει να ξεπερνιέται και μετά. Να ευχόμαστε, επομένως, να αρχίσει, το γρηγορότερο, η αντίστροφη μέτρηση εξόδου από την κρίση. Διαφορετικά, δεν θα υπάρχει διάθεση ούτε για τη ...χαρά της δικαιώσεως...
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire