Δεξιά και Αριστερά σηματοδοτούν πάντα την πολιτική ζωή

Τόνι Τζαντ

«Κάτι δεν πάει καθόλου καλά με τον τρόπο που ζούμε»

 Γράφει ο Μιχάλης Μητσός

Ενας από τους μεγαλύτερους μύθους που κυκλοφορούν στον πλανήτη τα τελευταία χρόνια, αν όχι τις τελευταίες δεκαετίες, είναι ότι δεν έχει πλέον νόημα η διάκριση μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Η παγκοσμιοποίηση έχει σβήσει τις όποιες διαφορές, λένε οι οπαδοί της μονόδρομης οικονομικής σκέψης. Οι αγορές δεν καταλαβαίνουν από ιδεολογία. Και ο πρώτος που το κατάλαβε στην Ευρώπη ήταν ο Τόνι Μπλερ. Γι' αυτό μακροημέρευσε.

Η κυριαρχία αυτού του μύθου και η πλήρης απελευθέρωση των αγορών που στηρίχθηκε σ' αυτόν έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στο ξέσπασμα της σημερινής χρηματοπιστωτικής κρίσης. Μεγαλύτερο μυστήριο όμως είναι ότι ο μύθος επιβίωσε και ΜΕΤΑ την κρίση. Οι οπαδοί του μοντέλου που κατέρρευσε θέλουν τώρα να μας πείσουν ότι δεν έχει καμιά σημασία αν στις επόμενες γαλλικές εκλογές θα νικήσει ο Σαρκοζί ή ο Ολάντ.

Οταν ο Τόνι Τζαντ εμφανιζόταν τον Οκτώβριο του 2009 μπροστά σ' ένα κατάμεστο ακροατήριο στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης για να εκφωνήσει διάλεξη με θέμα «Τι είναι ζωντανό και τι νεκρό στη Σοσιαλδημοκρατία», η κρίση που ξεκίνησε με την κατάρρευση της Lehman Brothers συμπλήρωνε ήδη έναν χρόνο. Ο άγγλος ιστορικός ήταν καθηλωμένος σε αναπηρική πολυθρόνα, καθώς έπασχε από μια επιθετική μορφή πλάγιας αμυοτροφικής σκλήρυνσης (ασθένεια Λου Γκέρινγκ), και μιλούσε με τη βοήθεια μιας αναπνευστικής συσκευής. Αυτό δεν τον εμπόδισε όμως να εκφωνήσει από μνήμης επί μιάμιση ώρα έναν παθιασμένο λόγο. Εναν λόγο με τον οποίο υπερασπίστηκε τη Σοσιαλδημοκρατία όχι επειδή αντιπροσωπεύει ένα ιδανικό μέλλον, όχι επειδή αντιπροσωπεύει ένα ιδανικό παρελθόν, αλλά επειδή «απ' όλες τις επιλογές που διαθέτουμε σήμερα είναι η καλύτερη».

«Κάτι δεν πάει καθόλου καλά με τον τρόπο που ζούμε σήμερα», είπε ο αντικομφορμιστής ιστορικός στους φοιτητές. «Για τριάντα χρόνια κάναμε τιμή μας και καμάρι μας την επιδίωξη του υλικού συμφέροντος: σήμερα, μάλιστα, η επιδίωξη αυτή είναι το μόνο απομεινάρι συλλογικού σκοπού που αντιλαμβανόμαστε. Ξέρουμε πόσο κοστίζουν τα πράγματα, αλλά αγνοούμε τελείως πόσο αξίζουν». Χρειάζεται αλλαγή ρότας επειγόντως. Και πού πρέπει να δοθεί προτεραιότητα; «Στη μείωση των ανισοτήτων. Οταν εδραιώνονται οι ανισότητες, όλοι οι άλλοι επιθυμητοί στόχοι είναι δύσκολο να επιτευχθούν».

Η διάλεξη, που ο Τζαντ την αφιέρωσε στους νέους, έγινε άρθρο στο «New York Review of Books». Και το άρθρο έγινε βιβλίο (στα ελληνικά «Τα δεινά που μαστίζουν τη χώρα», εκδ. Αλεξάνδρεια), το οποίο ο συγγραφέας αφιέρωσε με τη σειρά του σε δύο «πολυάσχολους έφηβους»: τους γιους του, τον Ντάνιελ και τον Νίκολας. «Οι κουβέντες μας γύρω απ' το βραδινό τραπέζι», σημειώνει ο συγγραφέας, «ήταν αυτές που μ' έκαναν για πρώτη φορά να αντιληφθώ πλήρως πόσο πολύ νοιάζονται οι σημερινοί νέοι για τον κόσμο που τους έχουμε κληροδοτήσει - και πόσο ανεπαρκή είναι τα μέσα που τους προμηθεύσαμε για να τον βελτιώσουν». Για τους νέους της Ελλάδας, που παραλαμβάνουν από εμάς μονάχα ερείπια, η αποστολή είναι απείρως πιο δύσκολη.