Οι περήφανοι γνήσιοι απόγονοι των Ελεύθερων Πολιορκημένων

Σήμερα στο Μεσολόγγι γιορτάζουν την ηρωική έξοδο 

και ο «Φ» ζωντανεύει την ιστορία 

 

Είναι γνήσιοι απόγονοι των Ελεύθερων Πολιορκημένων. Αν και έχουν περάσει 186 χρόνια, την ιστορία για την Επανάσταση και την Έξοδο του Μεσολογγίου δεν τη διαβάζουν στα βιβλία σαν κάτι μακρινό, αλλά μέσα από τις ιστορίες για όσα έχουν ακούσει από τους παππούδες και τους γονείς τους, τους γείτονες και τους φίλους… Οι κάτοικοι του Μεσολογγίου είναι -στη μεγάλη τους πλειοψηφία- απόγονοι των ηρώων που έπεσαν για την ελευθερία… Κατά τους τότε αγώνες σκοτώθηκαν περισσότεροι από 4.000 πολίτες της πόλης και άλλοι υπερασπιστές της μεταξύ των οποίων, πολεμιστές από όλη τη σημερινή Ελλάδα, αλλά και την Κύπρο και άλλες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπου ζούσαν Έλληνες.
Επίσης, αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν ως σκλάβοι περισσότεροι από 6.000 γυναικόπαιδα, τα οποία προφανώς ήταν ντόπιοι. Από χθες, Σάββατο του Λαζάρου και σήμερα Κυριακή των Βαΐων, στο Μεσολόγγι πραγματοποιούνται οι Εορτές της Εξόδου, στις οποίες κάθε χρόνο τιμούν τους ήρωες που δεν παραδόθηκαν στους Οθωμανούς κατακτητές, που πλήρωσαν με τη ζωή τους το αντίτιμο της ελευθερίας τους. Η σημερινή γιορτή, στην οποία συμμετέχουν όλοι οι Μεσολογγίτες συντελεί στη σύνδεση των νέων με τους προγόνους τους.
Για να μην ξεχαστεί η ιστορία, αλλά και για να διατηρηθεί η άρρηκτη σχέση του παρελθόντος με το σήμερα, ιδρύθηκε το 2004 η «Αδελφότητα των Απογόνων των Ελευθέρων Πολιορκημένων». Στην Αδελφότητα μπορούν να συμμετέχουν όλοι οι απόγονοι των ανθρώπων που έπεσαν ηρωικά κατά την Έξοδο ή συμμετείχαν στις πολιορκίες του Μεσολογγίου.
«Δεν έγινε για να διεκδικήσουμε κάτι από την Πολιτεία, αλλά για να βοηθήσουμε στη διατήρηση της μνήμης, στη διατήρηση των μεταξύ μας σχέσεων και στην προβολή της αγάπης για την ελευθερία, η οποία κατείχε τους προγόνους μας», δηλώνει στον «Φιλελεύθερο» ο Κώστας Καρκανιάς, πρόεδρος της Αδελφότητας, ο οποίος έχει εκδώσει μια σειρά σχετικών βιβλίων με πολλές χιλιάδες ονόματα Μεσολογγιτών Αγωνιστών του 1821, στα οποία στηρίχθηκε η ιδέα της δημιουργίας της Αδελφότητας, «Για να σας το πω αλλιώς, δημιουργήσαμε την Αδελφότητα για να εκτελέσουμε την απόφαση (Νόμο) του πρώτου Κυβερνήτη της ελεύθερης Ελλάδας, του Ιωάννη Καποδίστρια, η οποία δημοσιεύτηκε την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 25/5/1829: «Να συντεθή κατάλογος των εκκλησιαστικών, αξιωματικών, στρατιωτικών, πολιτικών υπουργών, ή απλών πολιτών, οίτινες έπεσον ως θύματα της πολιορκίας του Μεσολογγίου κατά το 1822, 1823, 1825 και 1826».
Η Αδελφότητα έχει πολλές εκατοντάδες μέλη στο Μεσολόγγι, την Αθήνα και πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδας, όπου μετά την Έξοδο, αλλά και μεταγενέστερα εγκαταστάθηκαν Μεσολογγίτες. «Γιορτάζουμε την Έξοδο του Μεσολογγίου στις γιορτές, οι οποίες ουσιαστικά ξεκινούν από την επέτειο της πτώσης της νησίδας του Ντολμά, συνεχίζονται στο Περιστέρι από τους εκεί Συλλόγους των Αιτωλοακαρνάνων, μετά στην Αθήνα από τον Σύλλογο Μεσολογγιτών Αττικής, κορυφώνονται το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων στο Μεσολόγγι και τελειώνουν την 2α Μαΐου επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης το 1829 και της επιστροφής μας σε αυτήν. Παρόμοιοι εορτασμοί γίνονται και σε πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδος όπου υπάρχουν σύλλογοι Αιτωλοακαρνάνων όπως στην Πάτρα, την Καρδίτσα, τη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο και αλλού», εξηγεί ο κ. Καρκανιάς.
«Οι Μεσολογγίτες, μικροί και μεγάλοι θεωρούν τιμή τους να συμμετάσχουν στην επιμνημόσυνη παρέλαση το Σάββατο του Λαζάρου και για αυτό οι υπεύθυνοι της οργάνωσης αναγκάζονται να αρνούνται συμμετοχές. Εξάλλου στον Κήπο των Ηρώων, μέσα από το Τείχος, μας πάγαιναν οι μητέρες μας, μικρά παιδιά, με τα καροτσάκια για να παίξουμε μέσα στα μνήματα και τα κανόνια και τα κανονοστάσια (τις ντάπιες) που έχουν απομείνει. Και τη Μεγάλη Παρασκευή οι Επιτάφιοι καταλήγουν στον Κήπο των Ηρώων», συμφωνούν οι απόγονοι των Ελευθέρων Πολιορκημένων. «Την Επανάσταση όμως τη θυμόμαστε και στο Πανηγύρι του Άη Συμιού (Αγίου Συμεών), που γίνεται δύο φορές τον χρόνο, στις 2-3 Φεβρουαρίου και του Αγίου Πνεύματος για 3 ημέρες στο Μεσολόγγι. Την θυμόμαστε επίσης, όταν τραγουδάμε τα ηρωικά δημοτικά τραγούδια της εποχής σε όλες τις γιορτές μας και ιδιαίτερα το Πάσχα», λέει ο πρόεδρος της Αδελφότητας.
Οι αναμνήσεις ηρωισμών, σκοτωμών, αιχμαλωσιών, απελευθερώσεων δεν είναι ζωντανές μόνο στο Μεσολόγγι αλλά και στις γειτονικές πόλεις και χωριά, το Αιτωλικό, την Κατοχή, το Λεσίνι, την Γουριά, το Ευηνοχώρι, τα χωριά του Αρακύνθου και από τη νότια πλευρά (προς το Μεσολόγγι) και προς τη βόρεια (τα χωριά της Μακρυνείας προς την Τριχωνίδα).
«Στο Μεσολόγγι δεν έχουμε αμφιβολίες γιατί και ποιοι έκαναν την Επανάσταση - εμείς γνωρίζουμε ότι εμείς οι Έλληνες πολεμήσαμε για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία. Και για αυτά τα γεγονότα έχουν γράψει πάρα πολλοί συγγραφείς, αυτόπτες και μεταγενέστεροι, Έλληνες και ξένοι. Και για αυτό είμαστε η μόνη πόλη της Ελλάδας (ίσως και του Κόσμου) που έχουμε ανακηρυχθεί ως ιερή για λόγους εθνικούς και όχι θρησκευτικούς», τονίζει ο Ν. Κολόμβας, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει πολύχρονη έρευνα στα αρχεία προκειμένου να βρει τα ονόματα των πεσόντων κατά τις πολιορκίες και την Έξοδο του Μεσολογγίου. Έχει συγγράψει μάλιστα αρκετά σχετικά βιβλία.
Σάββατο του Λαζάρου βράδυ προς την Κυριακή των Βαΐων, οι πολλές χιλιάδες Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, όπως τους ονομάζει ο Σολωμός, περνούν από ανοίγματα στο ένδοξο Τείχος της πόλης και πραγματοποιούν την έξοδο προς την ελευθερία. Δυστυχώς οι Τούρκοι και Αιγύπτιοι πολιορκητές υπό τον Κιουταχή και τον Ιμπραήμ είχαν προειδοποιηθεί και τους περίμεναν.
Στις ηρωικές μάχες και το μακελειό που επακολούθησε, περισσότεροι από 3.000 πολεμιστές σκοτώθηκαν (περίπου 7.000 παστωμένα αφτιά στάλθηκαν στν Σουλτάνο), 6.000 άμαχοι αιχμαλωτίστηκαν και 3.000 σώθηκαν. Το σχέδιο της Εξόδου προέβλεπε πορεία προς το Μοναστήρι του Άη Συμιού στις πλαγιές του Ζυγού, αλλά εκεί κατάφεραν να φθάσουν μόνο οι δύο φάλαγγες των εξοδιτών. Οι άλλοι ακολούθησαν διαφορετικές πορείες. Οι περισσότεροι έφθασαν τελικά στο Ναύπλιο από όπου συνέχισαν τον πόλεμο μέχρι την απελευθέρωση και την επιστροφή τους στην πόλη.
Η Εξοδος παρ’ ότι δεν υπήρξε στρατιωτική νίκη διήγειρε τους απογοητευμένους Έλληνες για να ξαναριχτούν στον πόλεμο και εξήγειρε όλη την Ευρώπη υπέρ του Ελληνικού Αγώνα. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που θεωρείται από τους ιστορικούς η αρχή της νεώτερης Ελλάδας.

«Εδώ έχει χυθεί πολύ αίμα»

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ

«Όταν ήμασταν μικροί, το πιο σημαντικό γεγονός που θυμάμαι, είναι ότι μας πήγαιναν οι γονείς μας στο πρώτο Δημαρχείο του Μεσολογγίου, που σήμερα είναι η πινακοθήκη και μας έδειχναν έναν ατελή κατάλογο σκοτωμένων ηρώων κατά την Έξοδο του Μεσολογγίου», διηγείται ο κ. Καρκανιάς, ο οποίος σήμερα διευθύνει ιδιωτικό κολέγιο στην Αθήνα. «Εκεί βρίσκαμε τρία ονόματα με το δικό μας επώνυμο. Ήταν ο Ανδρέας, ο Νίκος και ο Δημήτρης Καρκανιάς. Αυτό, εμείς τα παιδιά το υπολογίζαμε ως δώρο καταγωγής, όχι ευγενούς, γαλαζοαίματης καταγωγής, αλλά απόδειξη ηρωικής ρίζας…», μας λέει. Τους έλεγε ο παππούς τους να μην πουλήσουν το κτήμα τους γιατί «εδώ έχει χυθεί πολύ αίμα», αλλά οι πιτσιρικάδες δεν καταλάβαιναν τι εννοούσε. Τελικά, η έρευνα έδειξε ότι η πορεία των Μεσολογγιτών Εξοδιτών πέρασε και μέσα από το κτήμα της οικογένειας και εκεί, πολλοί τιμημένοι ήρωες αλλά και άμαχοι έχασαν τη ζωή τους… 

 

«Κάθε χρόνο την ίδια πορεία»

ΝΑΣΟΣ ΚΑΒΑΓΙΑΣ

«Στην Έξοδο, εγώ είχα τον πρόγονό μου παπά Χαράλαμπο Καβάγια. Τραυματίστηκε το βράδυ της Εξόδου και τον πήρε η αδερφή του δυτικά για να τον σώσει. Βρέθηκε τελικά στη Μακρυνεία. Εκεί εγκαταστάθηκε και έκανε δύο γιους. Και οι δύο έγιναν παπάδες. Ο ένας, ο παπά-Σπύρος, ήταν παππούς του παππού μου…», εξηγεί ο Νάσος Καβάγιας. «Ο παπά Σπύρος επέστρεψε το 1922 στο Μεσολόγγι και αγόρασε το Σεράι του Πασά, ένα από τα πιο αξιόλογα κτίρια της πόλης από την οικογένεια του Νότη Μπότσαρη». Με γιο τενόρο και με ωραία φωνή ο ίδιος, συμμετέχει ανελλιπώς στο πανηγύρι του Άη Συμιού. Μάλιστα έχει συλλέξει τα τραγούδια που ακούγονται στις γιορτές, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό και στη μεσολογγίτικη λαογραφία.Τα τραγούδια ακούγονται στο τριήμερο πανηγύρι του Άη Συμιού, του Αγίου Πνεύματος, κατά το οποίο οι Μεσολογγίτες με παραδοσιακές στολές αλλά και έφιπποι, επαναλαμβάνουν κάθε χρόνο την πορεία από το Μεσολόγγι προς το Μοναστήρι του Άη Συμιού πάνω στον Ζυγό, την ίδια που ακολούθησαν οι πρόγονοί τους κατά την Έξοδο. 

 

«Σκότωσε το γαμπρό του Ιμπραήμ»

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΙΝΤΖΟΣ

«Οι δικοί μου πρόγονοι ήταν πυροβολητές. Ο Θωμάς, ο Γιάννης, ο Πέτρος και ο Χρήστος συμμετείχαν στις ηρωικές μάχες. Κάποιοι έπεσαν κατά την Έξοδο. Κάποιοι από αυτούς, καθώς και συγγενείς τους, αιχμαλωτίστηκαν και μεταφέρθηκαν στην Αίγυπτο», διηγείται ο Γιάννης Τσίντζος, ιδιωτικός υπάλληλος από το Μεσολόγγι που σήμερα ζει στην Αθήνα. «Θυμάμαι πολύ έντονα τις διηγήσεις για τη μάχη στην Κλείσοβα, που έγινε 15 μέρες πριν από την Έξοδο. Ήταν η φονικότερη μάχη που σημειώθηκε και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας, αφού ο τουρκοαιγυπτιακός στρατός έπαθε πανωλεθρία. Περισσότεροι από 3.500 εχθροί, νεκροί και τραυματίες μέσα στα αβαθή νερά της λιμνοθάλασσας σε μια ολοήμερη μάχη, όπως λέει η ιστορία. Ο πρόγονός μου ο Πέτρος Τσίντζος ήταν εκείνος που πυροβόλησε και σκότωσε τον γαμπρό του Ιμπραήμ -ο θάνατος αυτός έριξε το ηθικό των εχθρών… Ο πατέρας μου για χρόνια δούλευε στα ιβάρια του Μεσολογγίου. Για χρόνια, έβρισκαν αιγυπτιακές ξιφολόγχες καρφωμένες στον βυθό… Έλεγε ο πατέρας μου «βογγάει το αίμα», θυμάται με συγκίνηση. 

 

«Στήθηκε ο χορός του θανάτου»

ΝΙΚΟΣ ΓΑΛΕΤΑΣ

Με ένα απόσπασμα από το βιβλίο του «Στο Μεσολόγγι μια φορά», επιλέγει ο Νίκος Γαλέτας να μας διηγηθεί τη σχέση του με την Επανάσταση. Μιλάει για το Μεσολόγγι και για το Σούλι, γιατί η μητέρα του είχε Σουλιώτικη καταγωγή. «Απόγευμα βρέθηκα στο Ζάλογγο. Προσκύνησα στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου κι ύστερα ανέβηκα τα εκατοντάδες σκαλοπάτια κι έφτασα λαχανιασμένος στο μνημείο, όπου στήθηκε ο χορός του θανάτου. Μόνο όμως λαχανιάζοντας μπορείς να καταλάβεις το λαχάνιασμα της ελληνικής φυλής που απ’ αιώνων κατατρεγμένη από μύριους όσους βαρβάρους αναγκάζεται να καταφεύγει σε τούτα τα βράχια για να επιβιώσει», λέει. «Μικροί εκεί στην πατρίδα μου στο ιερό αλώνι της Λιμνοθάλασσας στο Μεσολόγγι, κάθε Σάββατο πρωί του Λαζάρου ο πατέρας μου μας πήγαινε στο Ηρώο του Μεσολογγίου. Η μάνα μας, η σουλιώτισσα, μας φορούσε τα κυριακάτικά μας ρούχα, μας χτένιζε, μας έβαζε κολόνια στα μαλλιά. Ύστερα έδινε στα μεγάλα αδέρφια μου το λιβανιστήρι με μοσχομυρωδάτο λιβάνι. (…) Έτσι ομορφοστολισμένους και εφοδιασμένους μας έπαιρνε ο πατέρας μου να μας πάει στα Ηρώα. Κι εκεί συναντούσαμε και άλλα παιδιά γνωστών μας οικογενειών και όλοι μαζί λιβανίζαμε στον τύμβο των ηρώων τα κόκκαλά τους, ανάμεσά τους και τα κόκκαλα της προγιαγιάς μας της Λέγκως, που ήταν παιδούλα και αιχμαλωτίστηκε στη φοβερή νύχτα της Εξόδου και απέδρασε και επέστρεψε στην Πόλη μετά από αρκετά χρόνια. Ύστερα στεκόμαστε προσοχή να ψάλλουμε τον Εθνικό μας Ύμνο. 

 

«7.200 αφτιά κόπηκαν από νεκρούς»«Δεν φίλησε ποτέ τουρκική ποδιά»

ΝΙΚΟΣ ΚΟΛΟΜΒΑΣ

«Έχω δύο προγόνους που συμμετείχαν στην Έξοδο. Και οι δύο φέρουν το επίθετό μου. Μέσα από τις έρευνες που έχω κάνει στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, μέσα από τα βιβλία που έχω γράψει, έχω υποκλιθεί στις θυσίες των ανθρώπων αυτών, που πολέμησαν, πέθαναν, αιχμαλωτίστηκαν για να είμαστε εμείς λεύτεροι», μας λέει ο Νίκος Κολόμβας, Αντιστράτηγος εν αποστρατεία. Ο κ. Κολόμβας έχει πραγματοποιήσει μεγάλη έρευνα στα αρχεία, προκειμένου να βρει τα ονόματα των πεσόντων στην Έξοδο. Μάλιστα, έχει συγγράψει αρκετά βιβλία για την ιστορία της περιοχής, καθώς δηλώνει «ερωτευμένος με την ιστορία».
«Πέρα από όσους συμμετείχαν και έπεσαν στην Έξοδο, θα σας πω ότι περισσότεροι από 6.000 πουλήθηκαν σαν σκλάβοι, ενώ 7.200 αφτιά κόπηκαν από νεκρούς και παστώθηκαν για να πάνε στην Υψηλή Πύλη και να δοθεί αμοιβή στους Οθωμανούς που πολέμησαν εδώ. Αυτό πιστεύω τα λέει όλα», συμπληρώνει.

 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΗΣ

Απόγονος στρατηγών είναι ο Γιάννης Μακρής, εισοδηματίας, που σήμερα ζει μόνιμα στο Μεσολόγγι. «Ο προ-προπάππους μου Δημήτης Μακρής, ο γνωστός και απροσκύνητος Κλέφτης του Ζυγού πριν ξεκινήσει για την Έξοδο, πλύθηκε, άλλαξε, φόρεσε την καλύτερή του στολή, ζώστηκε με όλα τα άρματά του και πήρε πολεμώντας τη διαδρομή οχτώ χιλιομέτρων έως τον Άη Συμιό, το Μοναστήρι στην πλαγιά του Ζυγού», μας λέει ο απόγονός του. «Ο πόλεμος ήταν γιορτή για εκείνον, όπως και για τους περισσότερους οπλαρχηγούς. Δεν φίλησε ποτέ τουρκική ποδιά και πολέμησε συνεχώς για την πατρίδα και την ελευθερία… Για το λόγο αυτό συμμετέχω κάθε χρόνο στους εορτασμούς της Εξόδου αλλά και στο πανηγύρι του Άη Συμιού τον Ιούνιο, όταν πάνω στο άλογό μου ακολουθώ την πορεία προς τον Άη Συμιό. Θυμάμαι έτσι και τιμώ τους προγόνους μου», καταλήγει ο Γιάννης Μακρής.   

  

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 08/04/2012