Οι τζογαδόροι που μας κυβερνούν

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Αυτοί που μας κυβερνούν

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη

Το τελευταίο σκάνδαλο της βρετανικής τράπεζας Βarclays φέρνει ξανά στην επιφάνεια τον ρόλο του χρηματοπιστωτικού συστήματος το οποίο από καιρό τώρα έχει τους δικούς του κανόνες συμπεριφοράς. Είναι αυτό το σύστημα που αντικατέστησε την πραγματική οικονομία της παραγωγής και στη θέση της έχει επιβάλει μια εικονική οικονομία της άκρατης κερδοσκοπίας και του τζόγου. Υποτίθεται ότι στο καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι ο ρόλος των τραπεζών να τζογάρουν για να βγάλουν περισσότερα χρήματα. Ο ρόλος τους είναι να στηρίζουν την πραγματική οικονομία με τη σωστή δανειοδότηση.
Σήμερα όμως το βιομηχανικό κεφάλαιο έχει παντού υποχωρήσει και τα πάντα ελέγχονται από το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το χειρότερο είναι πως η πολιτική έχει παραιτηθεί από το ρόλο της που ακόμη και στο καπιταλιστικό σύστημα είναι να προστατεύει, έστω και στοιχειωδώς, τα συμφέροντα του πολίτη. Εγκατέλειψε ακόμη η πολιτική τον ρόλο της επιβολής κανόνων σε ένα σύστημα που τζογάρει καθημερινά τις οικονομίες των χωρών αλλά και τις καταθέσεις των πολιτών. Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι η παρούσα κρίση ξεκίνησε με την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Lehman Βrothers το 2008 και στη συνέχεια μιας σειράς άλλων αμερικανικών τραπεζών. Στη χώρα του άγριου καπιταλισμού το κράτος αναγκάστηκε να επέμβει για να σώσει το τραπεζικό σύστημα. Φυσικά τη διάσωση αυτή την πλήρωσαν και την πληρώνουν οι πολίτες. Οι τραπεζίτες που την προκάλεσαν και στην Αμερική και στην Ευρώπη και παντού, εξακολουθούν να είναι τα χαϊδεμένα παιδιά του συστήματος και να απολαμβάνουν προνόμια την ίδια ώρα που δημιούργησαν στρατιές ανέργων.
Η περίπτωση των κυπριακών τραπεζών δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Όπως και στον υπόλοιπο κόσμο είναι φανερή εδώ και χρόνια η διαπλοκή του κυπριακού χρηματοπιστωτικού συστήματος με το πολιτικό σύστημα. Όσο βέβαια τα πράγματα πήγαιναν καλά, το κυπριακό τραπεζικό σύστημα παρουσιαζόταν ως άτρωτο και το πολιτικό σύστημα το άφηνε ασύδοτο να δραστηριοποιείται επικίνδυνα χωρίς κανένα έλεγχο. Άλλωστε οι τραπεζίτες είχαν πάντα μια ξεχωριστή θέση στη διακυβέρνηση του τόπου με την άμεση ή την έμμεση συμμετοχή τους σ’ αυτή. Αυτή η παρουσία είναι περισσότερο ακόμη εμφανής στις δύο τελευταίες πενταετίες που το ΑΚΕΛ συγκυβέρνησε τον τόπο ή άσκησε μόνο του την εξουσία. Κυβέρνηση και τράπεζες κατήντησαν συγκοινωνούντα δοχεία. Είτε οι υπουργοί Οικονομικών προέρχονταν από τις τράπεζες, είτε όταν εγκατέλειπαν την κυβέρνηση αναλάμβαναν τη διοίκηση των τραπεζών. Η σημερινή κυβέρνηση έδωσε, επί πλέον, πράσινο φως σε έναν Ελλαδίτη τραπεζίτη να αλώσει τη δεύτερη μεγάλη τράπεζα του νησιού και να την οδηγήσει ουσιαστικά στη χρεοκοπία. Φυσικά οι μεταπράτες Κύπριοι αστοί τζόγαραν στον Βγενόπουλο από τον οποίο περίμεναν τα χρυσά αβγά... Η κυβέρνηση όμως της Αριστεράς;
Η μεταπρατική κυπριακή αστική τάξη που η ανάπτυξή της επί Αγγλοκρατίας στηρίκτηκε στον έλεγχο του εισαγωγικού και εξαγωγικού εμπορίου και στα προνόμια που της έδωσαν οι Εγγλέζοι, μετατόπισε σταδιακά με την ανεξαρτησία τα ενδιαφέροντά της στον χρηματοπιστωτικό τομέα, έθεσε υπό τον έλεγχό της το τραπεζικό σύστημα και έγινε ο προνομιούχος συνομιλητής της πολιτικής εξουσίας στην οποία ουσιαστικά υπαγόρευε την οικονομική πολιτική του κράτους. Τη διαπλοκή όμως αυτή της κυπριακής μεταπρατικής αστικής τάξης με το πολιτικό σύστημα την πληρώνει σήμερα ο κυπριακός λαός και ιδιαίτερα αυτός που αποκαλείται ο «απλός πολίτης». Θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς πως το κυπριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν έκανε τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο απ’ ό,τι το αντίστοιχό του στον υπόλοιπο κόσμο. Όμως, μια μικρή οικονομία όπως η κυπριακή ήταν διαχειρίσιμη και το κράτος θα μπορούσε να επιβάλει έστω και κάποιους στοιχειώδεις κανόνες που θα απέτρεπαν τη σημερινή συμφορά. Ειδικά σε έναν τόπο που το πολιτικό βάρος της Αριστεράς και ειδικά του ΑΚΕΛ, που ουσιαστικά συγκυβερνά για δεκαετίες, δεν είναι αμελητέο. Αν αυτό δεν έγινε είναι ίσως καιρός να αναζητηθούν οι λόγοι. Άλλωστε η σημερινή κρίση της κυπριακής οικονομίας οφείλεται μόνον κατά το ήμισυ στη χρεοκοπία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το υπόλοιπον ήμισυ οφείλεται σε μια σειρά άλλων αδυναμιών και διαρθρωτικών προβλημάτων, όπου η ευθύνη του πολιτικού συστήματος και ειδικά της κυβέρνησης είναι ακόμη μεγαλύτερη.
*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ε-mail stephanos.constantinides@gmail.com