Κύπρος - Από μοντέλο ανάπτυξης σε πορεία μνημονίου

Το ερώτημα όλων είναι τι έφταιξε και μια υποδειγματική οικονομία, με μέγεθος εύκολα διαχειρίσιμο οδηγήθηκε στην κατάρρευση

 

Η Τράπεζα Κύπρου σύμφωνα με καταγγελίες μετέτρεψε σε αξιόγραφά 

της καταθέσεις χωρίς να το γνωρίζουν οι καταθέτες.

 

 

Του Νίκου ΜΕΛΕΤΗ

Τον δικό της Γολγοθά αρχίζει να ανεβαίνει η Κύπρος καθώς μετά την αναβολή της τελευταίας στιγμής φτάνει στη Λευκωσία την επόμενη Κυριακή το κλιμάκιο της τρόικας που θα παρουσιάσει στην κυπριακή κυβέρνηση το δικό της Μνημόνιο.
Το ερώτημα όλων πλέον είναι τι έφταιξε και μια υποδειγματική οικονομία, σε μέγεθος εύκολα διαχειρίσιμο, με σημαντικό πλεονέκτημα το ισχυρό χρηματοπιστωτικό σύστημα και τον τουρισμό αλλά και την προστιθέμενη αξία των μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου οδηγήθηκε στην κατάρρευση.
Μια οικονομία που αγωνίζεται να αποφύγει τώρα τη στάση πληρωμών και τον κίνδυνο μη καταβολής συντάξεων και μισθών απομυζώντας τα αποθεματικά κεφάλαια κρατικών οργανισμών κοινής ωφέλειας;
Η Κύπρος αναμένει το ρωσικό δάνειο των 5 δισ. ευρώ, αλλά πλέον είναι σαφές ότι δεν μπορεί να διαφύγει το Μνημόνιο. Εξάλλου, ένα ακόμη ρωσικό δάνειο 2,5 δισ. ευρώ πριν από μερικούς μήνες (με τσουχτερό και καθόλου συντροφικό επιτόκιο) εξανεμίστηκε χωρίς να «σώσει» την κυπριακή οικονομία.

Η Γερμανία έχει ξεκαθαρίσει ότι η περίπτωση της Κύπρου δεν μοιάζει με της Ισπανίας,

γι' αυτό χρειάζεται «πλήρες πρόγραμμα»

 

 

Η Μπούντενσταγκ.
Παρά τις προσπάθειες της κυπριακής κυβέρνησης να δηλώσει στους Ευρωπαίους ότι πιθανόν να χρειαστεί μόνο ένα πρόγραμμα περιορισμένο στις τράπεζες, η απόφαση του Γιουρογκρούπ κάνει λόγο για «ένα πλήρες πρόγραμμα («Fully Fledged»)». Εξάλλου στη Γερμανία, στην Μπούντενσταγκ, ξεκαθαρίστηκε ότι είναι εντελώς διαφορετική η περίπτωση της Ισπανίας από αυτή της Κύπρου, η οποία χρειάζεται πλήρες Μνημόνιο.
Στην Κύπρο το έφερε έτσι η μοίρα ώστε την πόρτα στο ΔΝΤ να ανοίξει ένας κομμουνιστής πρόεδρος, ο Δ. Χριστόφιας. Η κριτική που ασκείται σήμερα είναι ότι μετά την καταστροφή με την περυσινή έκρηξη στο Μαρί, που ενέτεινε τα οικονομικά προβλήματα στο νησί, δεν είχαν ληφθεί διορθωτικά μέτρα και δεν προωθήθηκαν διαρθρωτικές αλλαγές.
Το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων και η υψηλή έκθεση των κυπριακών τραπεζών αυτά, που είχε γίνει όχι μόνο για λόγους «πατριωτικούς» αλλά και αποβλέποντας σε υψηλές αποδόσεις, δημιούργησε σοβαρά προβλήματα ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα, που αποτελεί και τη ραχοκοκαλιά τη οικονομίας. Η Κύπρος, που άλλοτε προσέφερε δουλειά σε Ελλαδίτες αλλά και σε χιλιάδες ξένους, σήμερα μετρά σχεδόν 40 χιλιάδες ανέργους?
Η κατάληξη στο Μνημόνιο ήταν τελικά δρόμος χωρίς επιστροφή. Το κρίσιμο σημείο τώρα είναι η 22α Ιουλίου, όταν η τρόικα θα επιστρέψει στο νησί, θα ενημερώσει την κυβέρνηση για τα ευρήματα της πρώτης αποστολής της, θα κάνει μια πρώτη αναφορά στο ποσό που κατά την ανάλυσή της απαιτείται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών αλλά και για την οικονομία. Τα δημοσιεύματα έκαναν λόγο για 10 δισ., ένα ποσό αστρονομικό για τα κυπριακά δεδομένα, που το ΑΕΠ φθάνει μόλις τα 18 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση, όπως δηλώνει στο «Εθνος της Κυριακής» και ο εκπρόσωπός της Στ. Στεφάνου, θα πετύχει να περιορίσει το έλλειμμα από το 6,6% το 2002, σχεδόν κάτω του 3% στο τέλος του 2012. Παραδέχεται όμως ότι υπάρχουν σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα, αλλά επιμένει ότι το πρόβλημα πρόεκυψε από τη μη ανανέωση ληξιπροθέσμων δανείων λόγω της μη αποδοχής από την ΕΚΤ των κυπριακών ομολόγων ως collateral και επισημαίνει ότι το πρόβλημα θα λυθεί μόλις συμφωνηθεί το Μνημόνιο με την τρόικα. Ο κ. Στεφάνου σε ό,τι αφορά τα δημοσιονομικά δηλώνει ότι έχει υπάρξει μείωση του δημόσιου τομέα, έχουν περιοριστεί οι δαπάνες, αλλά έχουν πέσει σημαντικά τα έσοδα λόγω της μείωσης της κατανάλωσης.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΛΗΓΗ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ
«Σκελετοί» κρυμμένοι στα θησαυροφυλάκια
Η κυπριακή κυβέρνηση επέμεινε ότι η αιτία της κρίσης ήταν η έκθεση των κυπριακών τραπεζών σε ελληνικά ομόλογα. Εξάλλου το επιχείρημα με το οποίο η Κύπρος επιχείρησε να ζητήσει «ευνοϊκή μεταχείριση» ήταν ακριβώς η έκθεση στο ελληνικό χρέος.
Ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αθ. Ορφανίδης βλέποντας το τσουνάμι να έρχεται προειδοποιούσε τον κ. Χριστόφια εισηγούμενος μέτρα. Συγκρούστηκε τελικά με το Προεδρικό και αποχώρησε από την Κεντρική Τράπεζα, αφού δεν ανανεώθηκε η θητεία του από τον κ. Χριστόφια. Ολους αυτούς τους μήνες η κυπριακή κυβέρνηση παρακολουθούσε απλώς, πιστεύοντας ίσως ότι όταν χρειασθεί θα είναι αυτομάτως στη διάθεσή της το ρωσικό δάνειο. Αλλά και στην κυπριακή Βουλή ασκήθηκε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Χριστόφια από βουλευτές όπως ο Νικόλας Παπαδόπουλος (ΔΗΚΟ) και ο Αβέρωφ Νεοφύτου (ΔΗΣΥ) με αφορμή την «αφαίμαξη» των αποθεματικών των ημικρατικών οργανισμών κοινής ωφέλειας, προκειμένου να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις.
Ο κ. Ν. Παπαδόπουλος έκανε λόγο για «εκείνους που σήμερα μιλούν για πατριωτισμό, αλλά έβαλαν το κομματικό συμφέρον πάνω από το συμφέρον του τόπου...», ενώ η κυβέρνηση βρέθηκε στριμωγμένη και μετά την αποκάλυψη ότι από το 2011 ο διαχειριστής του δημόσιου χρέους Φαίδων Καλοζώης προειδοποιούσε τον υπουργό Οικονομικών ότι είναι «ριψοκίνδυνος ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται το δημόσιο χρέος και ότι η Κύπρος κινδυνεύει να οδηγηθεί σε στάση πληρωμών».
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το ομιχλώδες τοπίο που δημιουργήθηκε στις τράπεζες αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο για την Κύπρο.
Η Λαϊκή Τράπεζα, όπως μετονομάσθηκε η Μαρφίν μετά την απομάκρυνση του κ. Βγενόπουλου με πρωτοβουλία του πρώην διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αθ. Ορφανίδη πέρασε στον έλεγχο του κράτους μαζί με την «προίκα» της τρύπας του 1,8 δισ. ευρώ.
Από κοντά προέκυψε και το πρόβλημα της ισχυρότερης κυπριακής τράπεζας, της Τράπεζας Κύπρου. Της τράπεζας που ο διευθύνων σύμβουλός της Ανδρέας Ηλιάδης (που οδηγήθηκε σε παραίτηση) λίγες ημέρες μετά τη Γ.Σ. των μετόχων ανακοίνωσε ότι η τράπεζα θα χρειασθεί από το κράτος 50 εκατομμύρια ευρώ. Ποσό που πιθανόν να φθάσει τελικά το 1 δισ.
Η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου διεξάγει ήδη έρευνα, ενώ και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς εξετάζει τις υποθέσεις που οι καταθέσεις στην Τράπεζα Κύπρου μετατράπηκαν σε αξιόγραφα της τράπεζας χωρίς να το γνωρίζουν οι καταθέτες, οι οποίοι ξαφνικά βρέθηκαν τώρα να κατέχουν μετοχές της τράπεζας που όμως έχει εξανεμισθεί η αξία τους. Σε αυτήν τη δυσάρεστη θέση θα βρεθούν κυρίως μικροκαταθέτες που εμπιστεύονταν τις οικονομίες τους λόγω δελεαστικών επιτοκίων.
Ομόλογα.
Το 2009 η Τράπεζα Κύπρου, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές στη Λευκωσία, δήλωνε ότι δεν κατείχε ελληνικά ομόλογα, ενώ τελικά βρέθηκαν στο χαρτοφυλάκιό της ελληνικά ομόλογα αγορασμένα στη δευτερογενή αγορά με την προσδοκία υψηλού κέρδους.
Αίσθηση όμως έχει προκαλέσει η αποκάλυψη στα κυπριακά ΜΜΕ στοιχείων από την Ετήσια Οικονομική Εκθεση του 2011 της Τράπεζας Κύπρου, όπου το συνολικό ύψος των δανείων και απαιτήσεων σε μέλη του? διοικητικού συμβουλίου και συνδεδεμένα πρόσωπα ανέρχονταν στα τέλη του 2011 σε 282,722 εκατ. ευρώ. Ενας σύμβουλος εμφανίζεται να οφείλει 224,042 εκατ. ευρώ, ενώ 17 ακόμη μέλη οφείλουν 58,680 εκατ. ευρώ. Αλλα βασικά διευθυντικά στελέχη οφείλουν 1,69 εκατ. ευρώ. Με τους τελευταίους το συνολικό ποσό των οφειλών ανέρχεται σε 284,412 εκατ. ευρώ. Οι απευθείας οφειλές μελών του διοικητικού συμβουλίου και βασικών διευθυντικών στελεχών είναι 7,970 εκατ. ευρώ, ενώ των συνδεδεμένων προσώπων 276,442 εκατ. ευρώ. Ενας απολογισμός που θυμίζει μάλλον «οικογενειακή υπόθεση» (και μπίζνα).
ΣΤΟΧΟΣ Ο Μr MIG
Για την υπόθεση του κ. Βγενό­πουλου και τον τρόπο που η τράπεζα όσο ήταν υπό τον έλεγχό του άνοιγε τους κρουνούς της χρηματοδότησης σε φίλια πρόσωπα έχουν γραφεί πολλά και στην Ελλάδα και στην Κύπρο, όπου εξάλλου συνεχίζεται η έρευνα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απορ­ρίπτει τις κατηγορίες για προνομιακές σχέσεις της κυβέρνησης και του κ. Χρι­στόφια με τον κ. Βγενόπουλο. Πηγές που γνωρίζουν καλά το παρα­σκήνιο παραπέμπουν στα τσάρτερ από την Αθήνα με ψηφοφόρους του κ. Χριστόφια, τα οποία και είχαν ναυλωθεί όπως λένε από επιχειρήσεις συμφερόντων του αφεντικού της MIG. Εξάλλου, δεν ήταν λίγες οι φορές που ο κ. Βγενόπουλος περνούσε το κατώφλι του Προεδρικού Μεγάρου.

Το «σαμποτάζ» απο τη Fitch
Το θριλερ με το δανειο απο τη ρωσια
Η κυβέρνηση πίστευε μέχρι τελευταία στιγμή ότι αρκούσε το κτύπημα της πόρτας της Μόσχας ώστε να δοθεί και πάλι μια ένεση ρευστότητας στην κυπριακή οικονομία υπό μορφή νέου δανείου. Θεωρούσε ότι θα μπορούσε να πετύχει έναν συνδυασμό ώστε για μεν την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών να αντληθούν χρήματα από τον μηχανισμό ενώ για την «εξυπηρέτηση του δανεισμού και για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης» να αντληθούν τα 5 δισ. από τη Ρωσία. Η κρούση είχε γίνει εγκαίρως, όπως υποστηρίζει κυβερνητική πηγή, και με απόλυτη εχεμύθεια μέσω διαύλων που ο ίδιος ο κ. Χριστόφιας διατηρεί με τη ρωσική πλευρά, αλλά απάντηση δεν ερχόταν.
Ετσι η Κύπρος βρέθηκε εγκλωβισμένη να στριμώχνεται όλο και περισσότερο καθώς έληγε η προθεσμία που είχε τεθεί από την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή (European Banking Authority) για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών στις 30 Ιουνίου και συγχρόνως η υποβάθμιση των κυπριακών ομολόγων από τη Fitch εμπόδιζε πλέον την κατάθεσή τους ως collateral στην ΕΚΤ, με αποτέλεσμα να κόβεται σταδιακά η ρευστότητα για τις κυπριακές τράπεζες.
Ετσι δεν υπήρχε για τη Λευκωσία άλλος δρόμος από την προσφυγή στον μηχανισμό.
Χάθηκε χρόνος
«Η έλλειψη συντονισμού και ο πολιτικός καιροσκοπισμός ναρκοθέτησαν και εμπόδισαν τη λήψη κατάλληλων μέτρων, όταν υπήρχε ακόμη χρόνος, ενώ η επί τρία χρόνια αναβλητικότητα και οι τακτικισμοί της κυβέρνησης στέρησαν από τους Κύπριους πολίτες την επιλογή της ήπιας προσαρμογής», επισημαίνει ο Γ. Λιλλήκας, ανεξάρτητος υποψήφιος για την Προεδρία της Κύπρου. Κατηγορεί, δε, ευθέως την κυβέρνηση ότι έχοντας πλήρη γνώση και εικόνα για την πορεία των δημόσιων οικονομικών επέλεξε η ίδια να οδηγήσει την Κύπρο στον μηχανισμό στήριξης.

Πηγή: www.ethnos.gr
Δημοσιεύτηκε στις 15/07/2012