Το εδαφικό κλειδί για τη λύση

Κόκκινο πανί το εδαφικό

Η τουρκική πλευρά αποφεύγει να το αγγίξει, τι προτείναμε το 1977

ΤΟΥΚΩΣΤΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Ο χάρτης που κατέθεσε η ε/κ πλευρά τον Απρίλιο του 1977 στη Βιέννη. Διαπραγματευτής ήταν ο Τάσσος Παπαδόπουλος.

Τo εδαφικό δεν έχει συζητηθεί στις διαπραγματεύσεις παρά το γεγονός ότι και στη λεγόμενη τριμερή συνάντηση της Νέας Υόρκης, στις 18 Νοεμβρίου, η δέσμευση προς τον Γενικό Γραμματέα, ήταν να συζητηθούν όλες οι πτυχές. Τούτο μέχρι στιγμής δεν έγινε και γι’ αυτό ευθύνεται η τουρκική πλευρά. Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει προτείνει διασύνδεση του εδαφικού και περιουσιακού, θέση που καλοβλέπει ο ΟΗΕ και την έχει απορρίψει η τουρκική πλευρά. Στη μακρά ιστορία του Κυπριακού, τέτοια εγχειρήματα έγιναν και στο παρελθόν, χωρίς να υπάρξει αποτέλεσμα.

Η διασύνδεση του εδαφικού με το περιουσιακό, τουλάχιστον στο επίπεδο των αρχών, έγινε στην πρώτη υποβολή χάρτη από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Η κίνηση αυτή έγινε υπό τον τότε Πρόεδρο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, με διαπραγματευτή τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Οι προτάσεις έγιναν τον Απρίλιο του 1977, μερικούς μήνες δηλαδή μετά τη συμφωνία υψηλού επιπέδου Μακαρίου - Ντενκτάς. Εκείνες οι συνομιλίες είχαν ως στόχο την υλοποίηση της συμφωνίας υψηλού επιπέδου. Παρά τις αμερικανικές (Κλίφορντ) διαβεβαιώσεις, η τουρκική πλευρά δεν έδωσε προτάσεις στο εδαφικό, απορρίπτοντας τις ελληνοκυπριακές. Ο χάρτης υποβλήθηκε από τον Τάσσο Παπαδόπουλο στις συνομιλίες που έγιναν στη Βιέννη, υπό τον προεδρία του τότε Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Κουρτ Βαλντχάιμ. Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής ήταν ο Ουμίτ Σουλεϊμάν Ονάν.
Η πρόταση της ελληνοκυπριακής πλευράς πε ριείχε τα εξής: 1Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας θα προνοεί διά την εγκαθίδρυση ενός δικοινοτικού Ομόσπονδου Κράτους της Ομόσπονδου Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θα είναι Ομοσπονδία και όχι Συνομοσπονδία και α) θα διατηρεί την κυριαρχία, ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. β) θα διασφαλίζει ότι η Ομόσπονδος Κυπριακή Δημοκρατία θα αποτελεί το μόνο υποκείμενο διεθνούς δικαίου, αποκλειομένων των συναποτελούντων αυτήν μερών, γ) θα διατηρεί την ενότητα της χώρας 2Εις την Ομόσπονδον Κυπριακή Δημοκρατία και τα συναποτελούντα αυτήν μέρη θα κατοχυρωθούν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, ως αύται εκτίθενται εις διεθνείς συμβάσεις, κυρωθείσας υπό της Δημοκρατίας.
3Ιδιαιτέρως και άνευ επηρεασμού της γενικότητας των ανωτέρω, έκαστος πολίτης της Δημοκρατίας:
α) Θα κέκτηται το δικαίωμα ελευθέρας διακινήσεως καθ’ άπασαν την επικράτεια της Δημοκρατίας, και ελευθέρας εγκαταστάσεως εις οιονδήποτε μέρος της εκλογής του.
β) Θα δικαιούται κατοχυρώσεις της ζωής, της ασφάλειας και ελευθερίας του και σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής του ζωής και του απαραβίαστου του οικογενειακού ασύλου.
γ) Θα κέκτηται το δικαίωμα ιδιοκτησίας, το οποίον θα τυγχάνει σεβασμού και κατοχυρώσεως. δ) Θα κέκτηται το δικαίωμα εργασίας, ασκήσεως του επαγγέλματος του ή διεξαγωγής επιχειρήσεως του εις οιονδήποτε μέρος της εκλογής του».
Σύμφωνα με τον χάρτη ποσοστό 20% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας θα βρισκόταν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση.
Για τον καθορισμό του ποσοστού του 20% που δίδεται στους Τ/κ, πάρθηκαν υπόψη η σημερινή ιδιοκτησία γης, η βιωσιμότητα των περιοχών και η πληθυσμιακή αναλογία.
Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα τα ποσοστά κατοχής γης πάνω σε ολόκληρο το έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι:
Υπό ελληνοκυπριακή κατοχή 60,9% Υπό τουρκοκυπριακή κατοχή 12,3% Κατοχή από άλλους: 0,5% Το υπόλοιπο 26,3% είναι κρατική γη Με βάση τον χάρτη, θα επέστρεφαν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση 120.000 πρόσφυγες, ενώ άλλες 50.000 υπό τουρκοκυπριακή.
Η τουρκική πλευρά δεν κατέθεσε, παρά τις διαβεβαιώσεις προτάσεις επί του εδαφικού. Περιορίσθηκε να επαναλάβει τα όσα περιεχόταν σε έγγραφο του Ντενκτάς που είχε παρουσιασθεί από τον ίδιο τον Φεβρουάριο του 1977. Ουσιαστικά έθετε κριτήρια και παρέπεμπε σε συζήτηση που θα διεξαγόταν σε επιτροπή που θα συγκροτείτο και στην οποία θα μετείχαν εκτός των εκπροσώπων των δυο κοινοτήτων και η Ελλάδα και η Τουρκία.

Θα παραιτείτο ο Μακάριος μετά τη συμφωνία

ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΜακαρίου - Ντενκτάς, της 17ης Φεβρουαρίου 1977, ο κατοχικός ηγέτης είχε εγείρει θέμα παραμονής του Αρχιεπισκόπου στην εξουσία. Είχε πει πως αποκλείει τον Πρόεδρο Μακάριο από την Προεδρία της Κεντρικής Κυβέρνησης.
Ο Μακάριος περιέγραφε τη συνομιλία του με τον Ντενκτάς (Ιστορική Εγκυκλοπαίδεια της Κύπρου, 1974-1978, τόμος Β, σελίδα 72 ) ως εξής: Ντενκτάς: Ποιες είναι οι δικές σου προθέσεις, τι θα κάνεις μετά την υπογραφή της συμφωνίας; Μακάριος: Άκου να δεις. Μπορείς να μου φέρεις αύριο ένα κείμενο που να εξασφαλίζει την ειρηνική συμβίωση των δυο κοινοτήτων μέσα στα πλαίσια μιας πραγματικής ενιαίας και ανεξάρτητης πολιτείας; Θα την υπογράψω και την επόμενη ημέρα θα παραιτηθώ. Το είπα και άλλοτε και αδίστακτα το λέγω και τώρα. Θα πα ραιτηθώ. Ντενκτάς: Σοβαρά; Μακάριος: Σοβαρότατα. Πρέπει όμως να παραδεχθείς κι εσύ ότι μια και με θεωρείς εμένα το κύριο εμπόδιο, η ανάληψη της υποχρεώσεως να φύγω από τη μέση αποτελεί μια πολύ μεγάλη παραχώρηση έτσι;
Ο Ντενκτάς δεν απάντησε. Γιατί εκείνη τη στιγμή ήταν μπουκωμένος με ένα σάντουιτς…