Κύπρος - Κοινωνία χωρίς πυξίδα

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη

Συμπληρώθηκε αυτές τις μέρες ένας χρόνος από την τραγωδία στο Μαρί και ταυτόχρονα συμπληρώνονται 38 χρόνια από το πραξικόπημα και την εισβολή. Για το πραξικόπημα και την εισβολή η στήλη θα επανέλθει την επόμενη βδομάδα. Για την έκρηξη στο Μαρί, τα ανθρώπινα θύματα και την τεράστια οικονομική ζημιά που υπέστη η Κύπρος, εκείνο που εκπλήσσει είναι πως η κυπριακή κοινωνία, πολύ γρήγορα, έχει κατατάξει το συμβάν σε ένα μακρινό παρελθόν. Οι αγανακτισμένοι πολίτες που διαμαρτύρονταν κατά χιλιάδες τον πρώτο καιρό, γύρισαν στα σπίτια τους και στις δουλειές τους. Τίποτε δεν άλλαξε, τίποτε δεν ταρακουνήθηκε. Η κοινωνική έκρηξη που φοβόταν το κατεστημένο αποσοβήθηκε. Ίσως γιατί το κίνημα αυτό των πολιτών δεν συνέδεσε το Μαρί με μια σειρά από άλλα προβλήματα που ταλανίζουν εδώ και δεκαετίες την κυπριακή κοινωνία, με κυριότερο τη δημιουργία και τη λειτουργία ενός δαιδαλώδους πελατειακού κράτους με το οποίο διασυνδέονται τα κόμματα. Σε όλο τον κόσμο τα κινήματα των αγανακτισμένων πολιτών έχουν ανακινήσει τα κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν από τη χωρίς όρια εξουσία που ασκούν πλανητικά οι λεγόμενες αγορές, πίσω από τις οποίες κρύβονται οι οικονομικές ολιγαρχίες. Τα προβλήματα αυτά έχουν επίσης σχέση με την κουτσουρεμένη πολιτική δημοκρατία που έχει υποχωρήσει και δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των πολιτών, των εκατομμυρίων ανέργων και όσων άλλων δεινοπαθούν από την οικονομική κρίση. Στην Κύπρο υπήρχε ίσως η εντύπωση ότι η κρίση δεν θα άγγιζε την κυπριακή κοινωνία. Οι αγανακτισμένοι Κύπριοι πολίτες δεν άδραξαν την ευκαιρία να θέσουν όλα αυτά τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται το κίνημα των αγανακτισμένων πολιτών στον υπόλοιπο κόσμο και να διασυνδέσουν μαζί τους τον αγώνα τους. Το αίτημα για τιμωρία των ενόχων μετά την τραγωδία στο Μαρί ήταν δίκαιο αλλά δεν ήταν αρκετό για να κρατήσει κινητοποιημένο έναν ολόκληρο κόσμο. Ένα χρόνο μετά, τα κόμματα που τότε έβλεπαν φοβισμένα το κίνημα των αγανακτισμένων, έχουν ανακτήσει όλο το έδαφος και συνεχίζουν να πολιτεύονται σαν να μην συνέβη τίποτε. Έτσι άλλωστε ένα χρόνο μετά το Μαρί φτάσαμε στη χρεοκοπία της κυπριακής οικονομίας και στην προσφυγή στον Μηχανισμό Στήριξης και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η Τρόικα ήλθε, είδε και κατέγραψε και σύντομα θα παρουσιάσει για υπογραφή το Μνημόνιο. Στους πολίτες γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν όλα αυτά ως ανώδυνα. Όμως ούτε η κυβέρνηση, ούτε τα κόμματα θα μπορούν να αποκρύπτουν για πολύ ακόμη την πραγματικότητα.
Εκτός και αν η παροιμοιώδης αταραξία των Κυπρίων συνεχιστεί... Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι πολίτες θα συνεχίσουν να στηρίζουν τα ίδια κόμματα για να υπάρξει απλώς εναλλαγή στην εξουσία, με τα προβλήματα να παραμένουν άλυτα. Η κυπριακή κοινωνία παρουσιάζεται να πορεύεται χωρίς πυξίδα. Οι πολίτες παραμένουν εγκλωβισμένοι στους κομματικούς μηχανισμούς και οι κομματάρχες διαβουλεύονται για τη διανομή της εξουσίας. Είναι χαρακτηριστική η αδυναμία του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου να παρουσιάσει ένα κοινό, ικανό υποψήφιο, στις επόμενες προεδρικές εκλογές, με δυνατότητα να χαλάσει το παιχνίδι του δικομματισμού και να επιφέρει αλλαγές στο διεφθαρμένο θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η πολιτικοκοινωνική ζωή της Κύπρου. Τα κόμματα του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου, και ειδικά το ΔΗΚΟ, απλώς δεν επιθυμούν να ξηλώσουν το πελατειακό σύστημα από το οποίο τρέφονται και επιβιώνουν. Γι’ αυτό αντί κοινού υποψηφίου θα τρέξουν να διαμοιραστούν ψιχία της εξουσίας που θα τους αφήσει το κόμμα που έχει τη δυνατότητα να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές. Την προηγούμενη φορά ήταν το ΑΚΕΛ, τη φορά αυτή μάλλον θα είναι ο ΔΗΣΥ.
Ένα χρόνο μετά το Μαρί, την ίδια στιγμή που η Κύπρος βυθίζεται οικονομικά, τίποτε δεν κουνιέται. Και φυσικά δεν βρέθηκε ούτε ένας, έστω και για δείγμα, από τους αναρμοδιο-ανεύθυνους που ασκούν εξουσία, να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν. Αλλά όταν ο πρώτος πολίτης της χώρας αρνείται επίμονα να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν και τις επιμερίζει σε άλλους, είναι φυσικό κανένας να μη θέλει να είναι βασιλικότερος του βασιλέως. Και γιατί να αναλάβουν τις ευθύνες τους; Οι ψηφοφόροι είναι στο μαντρί και η τάξη βασιλεύει στη Λευκωσία. Σε αυτή τη χώρα η κουλτούρα της ατιμωρησίας έχει αναχθεί σε θεσμό.
*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ε-mail: stephanos.constantinides@gmail.com 

 

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος

Δημοσιεύτηκε στις 15/07/2012