Της Ήβης Κωνσταντίνου
Τεχνολόγος Τροφίμων
Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την έντονη στροφή των καταναλωτών προς πιο «υγιεινά» τρόφιμα, χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος και ζάχαρη, είχε ως αποτέλεσμα την αυξημένη ζήτηση και κατανάλωση προϊόντων Light. Όλο και περισσότερα προϊόντα Light προωθούνται στην αγορά και γίνονται άμεσα αποδεκτά από τους καταναλωτές.
Μύθοι και αλήθειες
Γενικά επικρατεί η αντίληψη πως ένα προϊόν Light είναι ένα προϊόν χωρίς θερμίδες ή με «ελάχιστες θερμίδες», ή ένα τρόφιμο με χαμηλά λιπαρά. Τα προϊόντα Light ωστόσο είναι τρόφιμα που περιέχουν μειωμένες ποσότητες από κάποια θρεπτική κατηγορία που θεωρείται βλαπτική για μια συγκεκριμένη ομάδα πληθυσμού. Η κατανάλωση τέτοιων προϊόντων τείνει συνεπώς να αυξάνεται παράλληλα με τη βιομηχανοποίηση της διατροφής, την αύξηση της παχυσαρκίας και τις μεταβολές του τρόπου ζωής του σύγχρονου καταναλωτή. Έτσι σήμερα η κατανάλωση των προϊόντων Light έχει αυξηθεί κατακόρυφα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.
Τι ορίζει η νομοθεσία;
Σύμφωνα με τον κώδικα τροφίμων και ποτών, άρθρο 6, ένα προϊόν ονομάζεται διαίτης (Light) ή διαιτητικό, εφόσον οι παρεχόμενες υπό αυτού θερμίδες είναι μειωμένες κατά 30% από το αντίστοιχο πρότυπο προϊόν της ισχύουσας νομοθεσίας. Η μείωση αυτή δεν πρέπει να οφείλεται σε μείωση των πρωτεϊνών. Οι ίδιοι χαρακτηρισμοί είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν και σε προϊόντα, των οποίων το δραστικό συστατικό ή το κύριο χαρακτηριστικό είναι μειωμένο κατά 50% τουλάχιστον από το αντίστοιχο πρότυπο της ισχύουσας νομοθεσίας. Μετά την ονομασία πώλησης, θα πρέπει να δηλωθεί σε ποιο συστατικό αναφέρεται ο χαρακτηρισμός Light. Αναλυτικότερα για κάθε προϊόν Lightορίζεται ένα αντίστοιχο «τρόφιμο αναφοράς» το οποίο είναι το αρχικό -το κανονικό- «μη Light» προϊόν. Αυτό συνήθως καθορίζεται υπολογίζοντας τη μέση περιεκτικότητα σε θερμίδες, λίπος και αλάτι των ανάλογων πιο γνωστών προϊόντων που κυκλοφορούν σε εθνικό επίπεδο.
Έτσι για να αποκτήσει ένα τρόφιμο στην ετικέτα του την ένδειξη Light θα πρέπει να πληροί τα εξής:
* Για τα τρόφιμα που οι θερμίδες τους προέρχονται κατά 50% ή περισσότερο από λίπος, θα πρέπει το αντίστοιχο Light προϊόν να έχει τουλάχιστον 50% λιγότερο λίπος. Αν για παράδειγμα μια μαγιονέζα έχει φυσιολογικά 80% λιπαρά σημαίνει ότι όλες σχεδόν οι θερμίδες της προέρχονται από λίπος, η μαγιονέζα Light θα πρέπει να έχει 40% λιπαρά.
* Για τα τρόφιμα που οι θερμίδες τους προέρχονται κατά λιγότερο από 50% από λίπος, θα πρέπει τα προϊόντα Light να έχουν τουλάχιστον 33% λιγότερες θερμίδες ή 50% λιγότερο λίπος.
* Τέλος, τα τρόφιμα που είναι Light σε αλάτι, θα πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 50% λιγότερο αλάτι από το ανάλογο τρόφιμο αναφοράς.
Έτσι για να αποκτήσει ένα τρόφιμο στην ετικέτα του την ένδειξη Light θα πρέπει να πληροί τα εξής:
* Για τα τρόφιμα που οι θερμίδες τους προέρχονται κατά 50% ή περισσότερο από λίπος, θα πρέπει το αντίστοιχο Light προϊόν να έχει τουλάχιστον 50% λιγότερο λίπος. Αν για παράδειγμα μια μαγιονέζα έχει φυσιολογικά 80% λιπαρά σημαίνει ότι όλες σχεδόν οι θερμίδες της προέρχονται από λίπος, η μαγιονέζα Light θα πρέπει να έχει 40% λιπαρά.
* Για τα τρόφιμα που οι θερμίδες τους προέρχονται κατά λιγότερο από 50% από λίπος, θα πρέπει τα προϊόντα Light να έχουν τουλάχιστον 33% λιγότερες θερμίδες ή 50% λιγότερο λίπος.
* Τέλος, τα τρόφιμα που είναι Light σε αλάτι, θα πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 50% λιγότερο αλάτι από το ανάλογο τρόφιμο αναφοράς.
Κατηγορίες προϊόντων Light
* Την πρώτη κατηγορία των προϊόντων Light αποτελούν τα προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος. Η κυριότερη κατηγορία τέτοιων προϊόντων είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Τα ημιαποβουτυρωμένα (1,5% λιπαρά) ή και τελείως αποβουτυρωμένα (0% λιπαρά) γάλατα και γιαούρτια αποτελούν την πλειοψηφία των προϊόντων Light που καταναλώνονται στην Κύπρο και Ελλάδα. Τα προϊόντα με 0% λίπος συχνά ονομάζονται και προϊόντα ελεύθερα λίπους (free fat), ενώ υπάρχει και ο όρος χαμηλής περιεκτικότητας (low fat) ή μειωμένης περιεκτικότητας (reduced fat), που αναφέρεται συνήθως σε προϊόντα που περιέχουν μέχρι 25% λιγότερο λίπος. Άλλα τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος είναι τα προϊόντα κρέατος, σάλτσες και μαγιονέζες καθώς και διάφορα σνακ. Μια επίσης σημαντική κατηγορία προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος είναι αυτά που περιέχουν υποκατάστατα λίπους.
* Η δεύτερη κατηγορία των Lightπροϊόντων αποτελείται από αυτά στα οποία η περιεχόμενη ζάχαρη αντικαθίσταται με ουσίες υψηλής γλυκαντικής ικανότητας. Οι πιο διαδεδομένες από τις ουσίες αυτές είναι η ασπαρτάμη, η σακχαρίνη και το ακεσουλφαμικό κάλιο.
* Η τελευταία κατηγορία προϊόντων Light είναι τα οινοπνευματώδη ποτά στα οποία έχει αφαιρεθεί μια ποσότητα αλκοόλ ή και όλο το αλκοόλ (π.χ. μπίρες Light).
* Η δεύτερη κατηγορία των Lightπροϊόντων αποτελείται από αυτά στα οποία η περιεχόμενη ζάχαρη αντικαθίσταται με ουσίες υψηλής γλυκαντικής ικανότητας. Οι πιο διαδεδομένες από τις ουσίες αυτές είναι η ασπαρτάμη, η σακχαρίνη και το ακεσουλφαμικό κάλιο.
* Η τελευταία κατηγορία προϊόντων Light είναι τα οινοπνευματώδη ποτά στα οποία έχει αφαιρεθεί μια ποσότητα αλκοόλ ή και όλο το αλκοόλ (π.χ. μπίρες Light).
Η θέση των προϊόντων Lightστην ανθρώπινη διατροφή
Κατά την περίοδο 1978 και 1996, στην Αμερική έχει παρατηρηθεί μια δραματική αύξηση του ποσοστού των ατόμων που κατανάλωναν προϊόντα Light από 19% σε 76% αντίστοιχα, σε μια προσπάθεια για πιο υγιεινή διατροφή, αλλά και για απώλεια βάρους. Στο ίδιο χρονικό διάστημα το ποσοστό των υπέρβαρων ατόμων αυξήθηκε από 25,4% σε 33,3%. Το παράδοξο στο φαινόμενο αυτό είναι ότι τα άτομα που καταναλώνουν κατά κόρον Lightπροϊόντα έχουν σταδιακή αύξηση του σωματικού τους βάρους. Αυτό εξηγείται από την πεποίθηση των ατόμων αυτών ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι υπεύθυνα για τη μείωση του σωματικού βάρους, έτσι αυξάνουν την κατανάλωση άλλων τροφίμων ή καταναλώνουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες προϊόντων Light συγκριτικά με αυτές που θα κατανάλωναν από τα αντίστοιχα μη διαιτητικά προϊόντα. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο ότι πολλοί καταναλωτές προϊόντων Light πιστεύουν ότι τα προϊόντα αυτά αδυνατίζουν ανεξαρτήτως της ποσότητας που θα καταναλώσουν.
Για απώλεια βάρους;
Η Dr. France Βellisle, επιστήμονας του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών στη Γαλλία, και οι συνεργάτες της, σε έρευνά τους στα προάστια του Παρισιού, σε 741 άτομα, παρατήρησαν ότι τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα προϊόντα Light, ήταν τα άτομα με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και κατανάλωναν τα προϊόντα αυτά κυρίως με στόχο την απώλεια βάρους. Άρα οι καταναλωτές πιστεύουν ότι τα προϊόντα Light μπορούν να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους. Θεωρητικά αυτό είναι εφικτό. Στις περισσότερες μελέτες παρέμβασης σε άτομα με κανονικό βάρος ή παχύσαρκους, παρατηρήθηκε ότι η κατανάλωση προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος μπορεί να μειώσει την ολική πρόσληψη λίπους. Οι ερευνητές έχουν υπολογίσει ότι με τη χρήση προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπη, το ποσοστό της ενέργειας που προέρχεται από λίπη, μπορεί να μειωθεί από 36% σε 31%.
Η Dr. Westerterp, καθηγήτρια στο Τμήμα Ανθρώπινης Βιολογίας του Πανεπιστημίου Μaastrichtμελέτησε τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος σε 100 άνδρες και 108 γυναίκες, σε σχέση με τη συνηθισμένη τους δίαιτα και μετά από διαιτητική παρέμβαση έξι μηνών με προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος. Η μείωση στο σωματικό λίπος παρατηρήθηκε μόνο σε άτομα που η μείωση του διαιτητικού λίπους με τη χρήση προϊόντων Light συμβάδιζε με τη μείωση των θερμίδων.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα προϊόντα Light μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας και την πρόληψη των ασθενειών, εφόσον καταναλώνονται σωστά. Σημαντικό ρόλο παίζει η ενημέρωση και η σωστή επισήμανση των τροφίμων. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει τη θερμιδική περιεκτικότητα των τροφίμων Light. Υπάρχουν τρόφιμα Light, όπως για παράδειγμα μαγιονέζα ή κρέμα γάλακτος ή κρέμα τυριών, που παρά το γεγονός ότι περιέχουν λιγότερο λίπος και θερμίδες από τα κανονικά προϊόντα, εξακολουθούν να είναι τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας και μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο σε μικρές ποσότητες και μόνο στα πλαίσια μιας σωστής, ισορροπημένης διατροφής. Το λίπος στη διατροφή παρέχει ενέργεια, απαραίτητα λιπαρά οξέα και λιποδιαλυτές βιταμίνες, ενώ βελτιώνει την υφή, τη γεύση και την αποδοχή από περισσότερους καταναλωτές, των τροφίμων. Επιπλέον, έχει κατά δύο φορές περισσότερο τη θερμιδική αξία των πρωτεϊνών και των υδατανθράκων. Κατά την τελευταία δεκαετία η κατανάλωση τροφίμων με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά έγινε κάτι περισσότερο από τάση. Λαμβάνοντας υπόψη τη γενική συναίνεση ότι η ποσότητα και ο τύπος του λίπους που καταναλώνονται είναι σημαντικές στην αιτιολογία διάφορων χρόνιων παθήσεων (παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος), δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι οι καταναλωτές συμμορφώνονται πιο εύκολα με διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές για κατανάλωση λίπους. Λόγω των ανησυχιών που σχετίζονται με την υγεία, έχει υπάρξει πίεση στη βιομηχανία τροφίμων να μειωθεί η ποσότητα του λίπους, των σακχάρων, της χοληστερόλης, του αλατιού και ορισμένων πρόσθετων υλών στη διατροφή. Οι παρασκευαστές τροφίμων έχουν ανταποκριθεί στην καταναλωτική ζήτηση και έχει υπάρξει ταχεία ανάπτυξη αγοράς των προϊόντων με μια υγιή εικόνα. Εκτός από τη διατροφή, το λίπος επηρεάζει τις ρεολογικές ιδιότητες και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίμων, όπως η γεύση και η υφή. Αυτές οι αισθητήριες ιδιότητες είναι πολύ δύσκολο να αναπαραχθούν σε σκευάσματα χωρίς λίπη. Ως εκ τούτου, είναι μάλλον δύσκολο να ληφθεί ως πρότυπο η παραδοσιακή ποιότητα των προϊόντων κατά την προετοιμασία των τροφίμων με χαμηλή λιποπεριεκτικότητα.
Συμπερασματικά, τα προϊόντα που είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες, λίπη ή και απλά σάκχαρα μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας μόνο εφόσον οι καταναλωτές είναι ενημερωμένοι για την ακριβή σύνθεση των προϊόντων αυτών και δεν παραπληροφορούνται και εφόσον τα προϊόντα αυτά καταναλώνονται στα πλαίσια μιας σωστής, εξατομικευμένης υποθερμιδικής δίαιτας.
Η Dr. Westerterp, καθηγήτρια στο Τμήμα Ανθρώπινης Βιολογίας του Πανεπιστημίου Μaastrichtμελέτησε τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος σε 100 άνδρες και 108 γυναίκες, σε σχέση με τη συνηθισμένη τους δίαιτα και μετά από διαιτητική παρέμβαση έξι μηνών με προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος. Η μείωση στο σωματικό λίπος παρατηρήθηκε μόνο σε άτομα που η μείωση του διαιτητικού λίπους με τη χρήση προϊόντων Light συμβάδιζε με τη μείωση των θερμίδων.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα προϊόντα Light μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας και την πρόληψη των ασθενειών, εφόσον καταναλώνονται σωστά. Σημαντικό ρόλο παίζει η ενημέρωση και η σωστή επισήμανση των τροφίμων. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει τη θερμιδική περιεκτικότητα των τροφίμων Light. Υπάρχουν τρόφιμα Light, όπως για παράδειγμα μαγιονέζα ή κρέμα γάλακτος ή κρέμα τυριών, που παρά το γεγονός ότι περιέχουν λιγότερο λίπος και θερμίδες από τα κανονικά προϊόντα, εξακολουθούν να είναι τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας και μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο σε μικρές ποσότητες και μόνο στα πλαίσια μιας σωστής, ισορροπημένης διατροφής. Το λίπος στη διατροφή παρέχει ενέργεια, απαραίτητα λιπαρά οξέα και λιποδιαλυτές βιταμίνες, ενώ βελτιώνει την υφή, τη γεύση και την αποδοχή από περισσότερους καταναλωτές, των τροφίμων. Επιπλέον, έχει κατά δύο φορές περισσότερο τη θερμιδική αξία των πρωτεϊνών και των υδατανθράκων. Κατά την τελευταία δεκαετία η κατανάλωση τροφίμων με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά έγινε κάτι περισσότερο από τάση. Λαμβάνοντας υπόψη τη γενική συναίνεση ότι η ποσότητα και ο τύπος του λίπους που καταναλώνονται είναι σημαντικές στην αιτιολογία διάφορων χρόνιων παθήσεων (παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος), δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι οι καταναλωτές συμμορφώνονται πιο εύκολα με διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές για κατανάλωση λίπους. Λόγω των ανησυχιών που σχετίζονται με την υγεία, έχει υπάρξει πίεση στη βιομηχανία τροφίμων να μειωθεί η ποσότητα του λίπους, των σακχάρων, της χοληστερόλης, του αλατιού και ορισμένων πρόσθετων υλών στη διατροφή. Οι παρασκευαστές τροφίμων έχουν ανταποκριθεί στην καταναλωτική ζήτηση και έχει υπάρξει ταχεία ανάπτυξη αγοράς των προϊόντων με μια υγιή εικόνα. Εκτός από τη διατροφή, το λίπος επηρεάζει τις ρεολογικές ιδιότητες και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίμων, όπως η γεύση και η υφή. Αυτές οι αισθητήριες ιδιότητες είναι πολύ δύσκολο να αναπαραχθούν σε σκευάσματα χωρίς λίπη. Ως εκ τούτου, είναι μάλλον δύσκολο να ληφθεί ως πρότυπο η παραδοσιακή ποιότητα των προϊόντων κατά την προετοιμασία των τροφίμων με χαμηλή λιποπεριεκτικότητα.
Συμπερασματικά, τα προϊόντα που είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες, λίπη ή και απλά σάκχαρα μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας μόνο εφόσον οι καταναλωτές είναι ενημερωμένοι για την ακριβή σύνθεση των προϊόντων αυτών και δεν παραπληροφορούνται και εφόσον τα προϊόντα αυτά καταναλώνονται στα πλαίσια μιας σωστής, εξατομικευμένης υποθερμιδικής δίαιτας.
Να καταναλώνονται σε ίσες και όχι μεγαλύτερες ποσότητες από ότι τα αντίστοιχα πλήρους περιεκτικότητας τρόφιμα. Να μην αυξάνεται η κατανάλωση άλλων τροφίμων ως αποτέλεσμα της χρήσης προϊόντων Light. Να συμπεριλαμβάνονται σε μια πλήρη θρεπτικά ισοζυγισμένη μακροχρόνια δίαιτα
Πηγή: Ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 15/10/2011
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire