Χιλιάδες οι Κύπριοι που πολέμησαν στον Δεύτεο Παγκόσμιο Πόλεμο

ΕΚ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΣ

Έπεσαν για την ελευθερία (του υπόλοιπου κόσμου)

Του Πέτρου Παπαπολυβίου

ΓΙΟΡΤΑΣΤΗΚΕ,την περασμένη Δευτέρα, και στην Κύπρο, η επέτειος της λήξης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη (9 Μαΐου 1945). Είναι γνωστό ότι στον βρετανικό Στρατό στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (όπως και στον Πρώτο) κατατάχθηκαν χιλιάδες Κύπριοι, οι οποίοι πολέμησαν σε διάφορα μέτωπα (Γαλλία, Ελλάδα, Βόρεια Αφρική, Ιταλία, και αλλού).
Αυτή την εποχή ολοκληρώνεται, από τον γράφοντα, η επιμέλεια του καταλόγου των Κυπρίων εθελοντών του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, που αναμένεται να εκδοθεί και να κυκλοφορήσει εντός του έτους, από την Επιτροπή Καταρτισμού και Τήρησης Μητρώου Κυπρίων Εθελοντών. Ο κατάλογος αυτός αναμένεται να δώσει πολλές και οριστικές απαντήσεις σχετικά με τον συνολικό αριθμό των Κυπρίων στρατιωτών, τις ημερομηνίες κατάταξής τους, τον αριθμό των αιχμαλώτων, τα χωριά καταγωγής τους, κ.ο.κ.
Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα πορίσματα του υπό έκδοση καταλόγου είναι και ο καταρτισμός πλήρους καταλόγου των Κυπρίων που έχασαν τη ζωή τους ενώ υπηρετούσαν στον βρετανικό και τους άλλους συμμαχικούς στρατούς, πολεμώντας τον φασισμό κατά το 1939-1945.

Όπως είναι γνωστό, δεκάδες Κύπριοι στρατιώτες του «Κυπριακού Συντάγματος» του βρετανικού Στρατού είναι θαμμένοι σε στρατιωτικά κοιμητήρια της Αιγύπτου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας, της Ελλάδας, της Ερυθραίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, του Ισραήλ, της Ιταλίας, της Κύπρου, του Λιβάνου, της Λιβύης, της Πολωνίας, της Σερβίας, του Σουδάν και της Συρίας. Με βάση το Μητρώο του Κυπριακού Συντάγματος, και νέες βάσεις δεδομένων και στρατιωτικούς καταλόγους, αλλά και την πολύτιμη συνεργασία του Παγκύπριου Συνδέσμου Βετεράνων του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, καταφέραμε να εντοπίσουμε και άλλους Κύπριους πεσόντες, των οποίων οι τάφοι (ή συχνότερα τα κενοτάφια) βρίσκονται εις «πάσαν γην». Συνολικά, η έρευνά μας καταγράφει 370 Κύπριους πεσόντες στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.
Θα μνημονεύσουμε, σήμερα, δύο μόνο Κυπρίους πεσόντες: Πρώτα τη μοναδική γυναίκα, τη Θεοδώρα Ιωάννου, που απεβίωσε στις 19 Σπετεμβρίου 1943 και ο τάφος της βρίσκεται στο Στρατιωτικό Κοιμητήριο Φαγίτ, στην Αίγυπτο.
Η γυναικεία συμμετοχή είναι γενικώς άγνωστη, πολύ δε περισσότερο το γεγονός ότι υπήρχε και μια Κυπρία στρατιωτίνα που έχασε τη ζωή της εν υπηρεσία.
Ο δεύτερος, είναι ο Ηλίας Κυριάκου, που τον εντοπίσαμε πριν από μερικούς μήνες. Ήταν από τη Λευκωσία, γιος του Κυριάκου Χριστοδούλου και της Πηνελόπης Χατζηοδυσσέως. Σκοτώθηκε σε ηλικία 31 ετών, στις 12 Σεπτεμβρίου του 1944. Ανήκε στον βρετανικό Στρατό και ο τάφος του βρίσκεται στη Σιγκαπούρη (!). Με δεδομένο ότι η Σιγκαπούρη έπεσε στα χέρια των Ιαπώνων από το 1942, πιθανότατα ο άτυχος συμπατριώτης μας θα ήταν αιχμάλωτος.
Ας θυμόμαστε κι ας τιμούμε τους πεσόντες της Κύπρου στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, που έδωσαν τη ζωή τους για το μεγαλύτερο ιδανικό του νεότερου κόσμου, την ελευθερία.
Ή, ορθότερα, για το μεγαλύτερο ιδανικό του υπόλοιπου κόσμου: Για την Κύπρο θα ίσχυε το «Ουδέποτε»...
*Ο Π. Παπαπολυβίου είναι αναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.