Κύπρος : Δεν ήταν θαύμα, ήταν σωστή πολιτική

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Του Άριστου Μιχαηλίδη

ΤΟ 1974, μετά την τουρκική εισβολή, η ανεργία έφτασε το 10% και το 1975 το 16,9%. Εκτός από την προσφυγιά, την απώλεια εδαφών, τα ανθρώπινα θύματα, χάθηκε το διεθνές αεροδρόμιο, το λιμάνι Αμμοχώστου, μέσω του οποίου γινόταν το περισσότερο εμπόριο, χάθηκε το μεγαλύτερο μέρος των γεωργικών πόρων, όλη σχεδόν η τουριστική υποδομή, μεγάλο μέρος της βιομηχανίας, η επενδυτική δραστηριότητα κατέρρευσε, η εξάρτηση από το εξωτερικό για κάλυψη βασικών αναγκών πολλαπλασιάστηκε... Μπορεί εύκολα να αντιληφθεί κανείς σε ποια τραγική κατάσταση βρισκόταν η χώρα. Αλλά, η οικονομία κατάφερε να ξεπεράσει την τραγωδία τόσο σύντομα και σε τόσο βαθμό, που πολλοί μιλούσαν για οικονομικό θαύμα. Δεν έγινε όμως κανένα θαύμα. Υπήρξαν άνθρωποι της κυπριακής κοινωνίας και της Πολιτείας, που είχαν μυαλό και όραμα και αντέδρασαν έγκαιρα, οργάνωσαν τη διαλυμένη Κύπρο και κατάφεραν να την αναστήσουν.

Το βιβλίο, που κυκλοφόρησε η Κεντρική Τράπεζα με τίτλο «Κυπριακή Οικονομία - Ανασκόπηση, προοπτικές, προκλήσεις», τα λέει με ακρίβεια και σαφήνεια. Αυτό το βιβλίο, που φέρει τη σφραγίδα του διοικητή Αθανάσιου Ορφανίδη και του ανώτερου διευθυντή Γιώργου Συρίχα και το υπογράφουν πολλά στελέχη της Κεντρικής, είναι μια σπάνια προσφορά, ένα χρήσιμο εργαλείο, για όσους θέλουν να καταλάβουν τι γίνεται με την κυπριακή οικονομία, να παρακολουθήσει την εξέλιξή της, να ανατρέξει σε πληθώρα στοιχείων, που για πρώτη φορά συγκεντρώνονται σε μια έκδοση.
Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στους συντελεστές αυτού του έργου. Αυτό το βιβλίο λοιπόν, ανάμεσα στα πολλά άλλα των 600 σελίδων του, γράφει και για την οικονομική κατάσταση μετά την εισβολή. Μια περίοδο, που πολλοί συγκρίνουν με τη σημερινή, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την τραγική κατάσταση της οικονομίας. Το κεφάλαιο για την οικονομική πολιτική προς αντιμετώπιση των επιπτώσεων της εισβολής, καλό θα ήταν να το διαβάσουν, όσοι σήμερα σηκώνουν τα χέρια και δηλώνουν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτε. Τότε φαίνεται οι ηγέτες μας έπρατταν, δεν ήταν όλο ανώφελα λόγια και δικαιολογίες. Μια σημαντική πτυχή της πολιτικής που ακολουθήθηκε ήταν η ενθάρρυνση των Κυπρίων να αναζητήσουν προσωρινή απασχόληση στο εξωτερικό. Το 1977 14.700 Κύπριοι (7,3% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού) εργάζονταν στο εξωτερικό και έστελναν συνάλλαγμα. Προωθήθηκαν βιομηχανίες, που απαιτούσαν μεγάλο αριθμό εργατικού δυναμικού, όπως βιομηχανίες ένδυσης και υπόδησης, καθώς και η εκτέλεση πολλών έργων υποδομής. Παραχωρήθηκαν γενναιόδωρα φορολογικά κίνητρα στον ιδιωτικό τομέα για αναπτύξεις για απορρόφηση ανέργων. Δόθηκαν δάνεια για επαναδραστηριοποίηση του γεωργικού τομέα. Παράλληλα με αυτά και πολλά άλλα, όπως οι μειώσεις μισθών, η μείωση του ποσοστού της απαιτούμενη ρευστότητας των τραπεζών και η επιβολή ποινών σε όσες τράπεζες διατηρούσαν υπερβολική ρευστότητα, ιδρύθηκε ειδικό ταμείο στην Κεντρική Τράπεζα για χρηματοδότηση τομέων προτεραιότητας, κυβερνητικές εγγυήσεις για δάνεια σε ιδιώτες κ.α. Αποτέλεσμα, μέχρι το 1976 η ανεργία έπεσε στο μισό (8,6%), η επαναδραστηριοποίηση ήταν ραγδαία, μέσα στο 1977 επιτεύχθηκαν συνθήκες πλήρους απασχόλησης και οι διεθνείς οργανισμοί μιλούσαν για «οικονομικό θαύμα». Δεν ήταν τότε ίδια τα προβλήματα με τα σημερινά, ούτε ίδιες οι λύσεις, ούτε ασφαλώς ίδια τα αίτια. Αλλά, η ανοικοδόμηση δεν έγινε με ευχολόγια, όπως γίνεται σήμερα. Το θαύμα έχει εξήγηση. Σήμερα δεν έχει.
aristosm@phileleftheros.com